Tips voor comfortabeler fietsen

Gepubliceerd op 20-05-2009. Laatste update op 19-01-2012.

Extra comfort op je fiets hoeft niet duur te zijn. De Fietsersbond testte verschillende oplossingen. We kozen een veelvoorkomende klinkerweg als testparcours. Met simpele en goedkope ingrepen slaagden we erin de trillingen op een stadsfiets met 57 procent te laten dalen.

Hoe is getest?
Met een testfiets hebben we telkens met 20 kilometer per uur over hetzelfde klinkerweggetje gereden. Bij elke testrit hebben we één onderdeel - een verende zadelpen bijvoorbeeld - veranderd om te bepalen in hoeverre het er in slaagt trillingen te dempen. De trillingen hebben we gemeten op het stuur en op het zadel. De trillingsmeter registreert honderd keer per seconde de versnelling. De gemeten waarden zijn vervolgens omgerekend naar een gemiddelde waarde. De resultaten daarvan staan in tabel 1. Als uitgangspunt voor de trillingentest hebben we een fiets genomen met een vast zadel, een starre voorvork en Schwalbe Big Apple banden met 4 bar bandenspanning. Deze fiets hebben we als norm genomen (100 procent) om de effecten van de verschillende onderdelen te kunnen bepalen.

Bredere banden
Het comfort van je fiets kun je het snelst en gemakkelijkst verhogen door met zachte banden te rijden. Een drukverlaging van 4 naar 2 bar levert meteen een spectaculair resultaat op: 32 procent minder trillingen op het zadel en 35 procent minder op het stuur.

Maar natuurlijk kun je de druk niet ongestraft verlagen. Elke band heeft een minimale druk nodig. Als je onder de aanbevolen druk zakt, slijt de band snel en heb je meer kans op lekke banden. De minimale druk is vooral afhankelijk van de breedte van de band: hoe breder de band hoe lager de minimale druk. Op de meeste stadsfietsen is een band met een breedte van 37 millimeter gemonteerd. De minimale druk is ongeveer 3,5 bar.

Wil je comfortabeler fietsen met zachte banden dan zul je bredere banden moeten monteren. De Schwalbe Big Apple bijvoorbeeld. Deze heeft een breedte van 50 millimeter en de minimale druk is slechts 2 bar. Helaas zijn veel fietsen niet geschikt voor brede banden. De maximale breedte wordt namelijk beperkt door de ruimte bij het frame, de remmen of de spatborden. Gelukkig worden meer stadsfietsen standaard brede banden uitgerust.

Natuurlijk hebben zachtere banden een hogere rolweerstand. Maar dat nadeel is sterk afhankelijk van de ondergrond. Op lekker glad asfalt is het raadzaam met hard opgepompte banden te fietsen. Maar op een slecht wegdek kun je met zachte banden harder rijden. De trillingsreductie levert namelijk niet alleen meer comfort op maar vermoedelijk ook meer snelheid omdat fiets en berijder minder door elkaar geschud worden.

Niet alle banden veren even goed. Soepele banden blijken beter te veren dan stugge banden. We hebben de Schwalbe Big Apple vergeleken met de Schwalbe Marathon Plus. Met een Marathon Plus trilt je zadel 25 procent meer, omdat de band stug is en een dikke anti-leklaag heeft. Voor het comfort kun je beter de soepele Big Apple kopen. Bijkomend voordeel is een lage rolweerstand. Maar door de dunne anti-leklaag heb je wel een groter risico op bandenpech.

Verende zadelpennen
De traditionele oplossing voor meer comfort is een zadel met veren. Maar het zadel van Lepper bleek geen enkele comfortverbetering op te leveren. Nu is dit een zadel met vrij stugge veren. Maar verwacht ook geen wonderen van zadels met soepelere veren.

Verende zadelpennen kunnen wel het fietscomfort flink verhogen. We hebben met twee verschillende modellen over het klinkerweggetje gependeld. De Suntour SP en de Airwings Evolution. De Suntour is een zadelpen met scharnierend parallellogram en elastomeervering. Deze combinatie levert een trillingsreductie van 20 procent op het zadel. De Suntour SP heeft een lage prijs en een degelijke constructie. De Airwings Evolution is een zadelpen met een normale constructie waarbij een stang met zadel in een buis met veren schuift. Bij goedkope zadelpennen geeft deze constructie snel speling. Bij de Airwings niet omdat de pen voorzien is van een lineaire kogellager. De constructie maakt de zadelpen wel duur. De Airwings geeft een trillingsreductie van 27 procent en levert daarmee iets meer comfort dan de Suntour SP. Maar de Airwings heeft de neiging om te deinen. Dat merk je vooral als je over een verkeersdrempel fietst. Een ander nadeel is dat de pen veert in de richting van de zadelbuis. Dat geeft het gevoel dat je zadel onder je vandaan wil. De vering van de Suntour SP in de richting van de rug voelt veel natuurlijker.

Montage van een verende zadelpen is eenvoudig. Er zijn twee punten waar je op moet letten. De diameter van de zadelpen moet aansluiten op de binnendiameter van het frame. Bij een te grote framebuis kun je een vulbus kopen.

Daarnaast moet er voldoende ruimte zijn tussen de bovenkant van het frame en de zadelrail. Voor de Suntour SP is dit ongeveer 12 centimeter en voor de Airwings 13 centimeter. Als je je zadel lager wilt, kun je deze zadelpennen niet monteren.

Verende voorvork
Een verende voorvork verhoogt het comfort voor je handen, armen en polsen. We hebben twee modellen getest. De RST 801 en de Post Moderne Cozy - SL . Dit zijn eenvoudige verende voorvorken met alleen stalen veren en een eenvoudige elastomeerdemping. Deze voorvorken worden ook veelvuldig toegepast op stadsfietsen. De trillingsreductie van deze voorvorken blijkt gering te zijn. Bij de RST is dit maar 7 procent. De Post Moderne presteert iets beter en geeft een reductie van 11 procent.

Op mountainbikes vind je duurdere en betere voorvorken. Voor 28” wielen zijn deze nauwelijks te koop bij gewone fietsenwinkels. Op www.roseversand.nl zijn wel een aantal te koop.

Montage van een nieuwe voorvork is een lastige klus door de onderdelen die je moet overzetten en het op maten zagen van de voorvork. Bij aanschaf moet je er op letten dat je de juiste maat vorkbuis hebt (1 inch of 11/8 inch) en op het type balhoofdlager (met draad of draadloos). En let op: bij vervanging van een gewone lage vork door een hoge verende voorvork verandert de geometrie van de fiets.

Conclusie
Montage van brede, soepele banden en een verende zadelpen is eenvoudig, goedkoop en levert veel resultaat. Natuurlijk kun je ook zachte banden combineren met een verende zadelpen. De winst in comfort met Big Apple banden op 2 bar en het Airwings zadel is indrukwekkend. De trillingen nemen met 57 procent af. Het enige probleem kan zijn dat de banden of de zadelpen niet passen. Vervanging van een starre voorvork door een goedkope verende voorvork raden wij af: het is veel werk en levert weinig resultaat.