Fietshelmen en gezondheidswinst

Gepubliceerd op 19-04-2011. Laatste update op 15-05-2012.

De gemiddelde gezondheidswinst door dagelijks fietsgebruik is veel hoger dan het verlies aan gezondheid door ongevallen. Omdat een helmplicht of het promoten van fietshelmen tot minder fietsgebruik leidt, is het effect hiervan op de volksgezondheid negatief.

Individueel
De individuele fietser wil gezond kunnen fietsen. Verkeersonveiligheid en uitstoot van gemotoriseerd verkeer, in het bijzonder ultrafijnstof, zijn de belangrijkste bedreigingen daarvan. Daar staat tegenover dat de lichamelijke inspanning van het fietsen bijzonder gunstig is voor de gezondheid, zelfs al bij middelmatige inspanning. Fietsen is in het bijzonder effectief tegen hart-en-vaatziekten en ouderdomsdiabetes. Studies37 wijzen steeds weer uit dat de gezondheidsbaten van fietsen vele malen (10 á 20 keer) hoger zijn dan de lasten. Verder valt op dat de gezondheidsschade door uitlaatgassen gemiddeld driemaal hoger is dan door verkeersonveiligheid.

“Ultimately, helmet laws save a few brains but destroy many hearts."38

Daarom heeft het promoten van de fietshelm in Nederland een sterk negatief effect op de gezondheid39.

Maatschappelijke kosten en baten
Ook vanuit maatschappelijk perspectief gezien is het investeren in de fietshelm onrendabel. De maatschappelijke kosten zijn onder zeer algemene aannames altijd veel hoger dan de maatschappelijke baten40. De algemeenheid van deze uitspraak maakt de conclusie bijzonder robuust. Iets andere inschatting van de kosten of baten kan de conclusie niet doen omslaan.

De totale kosten voor het op de eerste hulp behandelen van fietsers met hoofdletsel bedragen op jaarbasis 24 miljoen euro41. Alleen al het uitrusten van alle Nederlandse fietsers met een fietshelm bedraagt op jaarbasis 80 miljoen euro42.

De conclusie is dat het verplichten of promoten van fietshelmen onder alle fietsers een bijzonder ineffectieve en inefficiënte maatregel is43.

- Bijlage: referenties bij Veiligheid Fietshelmen (opent in apart scherm)