Fietshelmen en schijnveiligheid

Gepubliceerd op 19-04-2011. Laatste update op 15-05-2012.

Fietsers met een helm op zijn vaker betrokken bij ongevallen dan fietsers zonder helm op. Het promoten van fietshelmen leidt dus tot meer risico voor fietsers om in het ziekenhuis te komen. Een fietshelm helpt niet bij de meest gevaarlijke ongevallen: botsingen met gemotoriseerd verkeer. Als kinderen, ouders en het snelverkeer die illusie krijgen, leidt dat tot risicovol gedrag en dus tot meer gevaar.

Fietsers met een helm op lopen meer risico
Het is een paradox: fietsers met een helm op lopen duidelijk een hoger risico om een letselongeval te krijgen dan fietsers zonder helm26. De verklaring hiervoor is dat zowel de fietser als de andere weggebruikers hun gedrag veranderen. Zo passeren automobilisten in Engeland fietsers met een helm op 23% vaker gevaarlijk krap dan fietsers zonder helm27. Leidt dit tot een aanrijding, dan beschermt een helm onvoldoende. Zo bezien is het niet vreemd dat meer helmdracht niet leidt tot minder hoofdletsel28, maar wel tot meer letsel aan andere lichaamsdelen.

Fietsers met een helm op fietsen gevaarlijker
Fietsers die op de eerste hulp afdeling komen na een eenzijdig ongeval, blijken in 13% van de gevallen een helm gedragen te hebben29, dat ligt zeker tienmaal hoger dan het helmgebruik onder fietsers. Duidelijk is dus dat fietsers met een helm op veel meer risico lopen om een eenzijdig letselongeval te krijgen. Voor een deel is dit te verklaren door het type fietser: helmgebruik is hoger onder wielrenners en mountainbikers. Maar dat is niet alles. Aanvullend onderzoek30 toont aan dat langzame fietsers met helm bijna tweemaal zo veel ongevallen hebben als langzame fietsers zonder helm. Dit ligt uiteraard niet aan de helm zelf maar aan het gedrag van de fietsers: fietsers met een helm op nemen meer risico. In de vakwereld staat dit bekend als ‘risicocompensatie’.

Fietsers met een ongeval grafiek

Percentage fietsers met een ongeval naar verschillende typen fietsers 31

- Bijlage: referenties bij Veiligheid Fietshelmen (opent in apart scherm)

Tags: