De fietshelm is geen oplossing

Reactie op het artikel van William Kramer in de Verkeerskunde van 20 maart.

De stelling van dr. Kramer dat met het dragen van fietshelmen 16 kinderlevens per jaar te redden zijn, is gebaseerd op verouderd en achterhaald onderzoek. Om te beginnen vergist hij Kramer zich in de aantallen slachtoffers. Het aantal van 30 dode fietsers dat hij noemt, heeft  betrekking op de leeftijdcategorie tot en met 18 jaar. Onder de groep tot en met 14 jaar, waarover hij spreekt, bedraagt het aantal slachtoffers 20. Alle in 2009 geregistreerde slachtoffers zijn omgekomen door een aanrijding met een gemotoriseerd voertuig. Voor dit type aanrijding kan de fietshelm geen afdoende bescherming bieden volgens de overgrote meerderheid van de deskundigen – inclusief de SWOV.

Een recente meta-analyse naar de effectiviteit van de fietshelm in het wetenschappelijke tijdschrift Accident Analysis and Prevention, de grootste studie die ooit verricht is door een gezaghebbend auteur uit de verkeersveiligheidswereld, komt tot een totale effectiviteit van de fietshelm van 0 – 15 % (zie de pagina Fietshelmen voor een uitputtende behandeling van het onderwerp, inclusief alle referenties). Dat sluit goed aan bij de resultaten van de invoering van de verplichting tot het dragen van fietshelm in Australië en Nieuw-Zeeland. In beide landen blijkt het aantal fietsslachtoffers uitsluitend gedaald te zijn door een sterke daling van het fietsgebruik. Het risico voor de overgebleven fietsers is zelfs licht gestegen!

De daling van het fietsgebruik vinden we in alle studies naar de effecten van verplichting of promotie van de fietshelm terug. In een tijd van een obesitas-epidemie met alle bijbehorende gezondsheidsrisico’s, is het negatieve effect op de gezondheid van de verplichte fietshelm daardoor netto veel groter dan het vermeend positieve effect op de gezondheid.

Daarom moeten we als gezondsheidsspecialisten en als fietsers niet willen dat de fietshelm gepromoot wordt. In hun jeugd moet kinderen geleerd worden hoe ze zich actief kunnen bewegen in deze gemotoriseerde maatschappij. Promotie van de fietshelm is een concrete bedreiging voor het oplossen van gezondsheidsvraagstukken rond obesitas en bewegingsarmoede, terwijl het geen oplossing is voor een relatief klein probleem. Vandaar de verzuchting van de Canadese medicus DeMarco: “Ultimately, helmet laws save a few brains but destroy many hearts”.

Theo Zeegers, Fietsersbond

Samen fietsen we beter!

Word lid