Is het wat: een verwarmd fietspad? Of een dynamisch fietspad? Wegen de kosten tegen de baten op? De jongste innovaties op het gebied van fietspaden op een rijtje.
1. Glow in the dark
Stroomimpuls om de nacht door te komen
Het prachtige Van Goghpad bij Nuenen, trekt veel belangstellenden, zelfs in de winter. De sterrennacht is uitgebeeld met een speciale coating op de steentjes in het pad. Die coating veroorzaakt een glow in the dark effect. Daarnaast zitten er speciale led-lampjes in die via een stroompuls om de tien minuten aanlichten. Die zijn nodig omdat de coating ‘niet lang genoeg werkt voor de avond en de nacht’, aldus de woordvoerder van Heijmans, het bedrijf dat samen met kunstenaar Daan Roosegaarde het pad maakte.
Het is dus niet geheel hetzelfde als de glow in the dark sterren uit de babykamer, die het licht absorberen en in donker laten zien. Ook de lichtgevende lijnen langs de provinciale weg N329 bij Oss (die Roosegaarde en Heijmans eerder maakten) hebben afgelopen najaar toch een kleine ‘stroompuls’ gekregen om op dagen dat de zon het laat afweten en de strips niet goed opladen toch zichtbaar te zijn.
Stroomimpuls om de nacht door te komen
Het prachtige Van Goghpad bij Nuenen, trekt veel belangstellenden, zelfs in de winter. De sterrennacht is uitgebeeld met een speciale coating op de steentjes in het pad. Die coating veroorzaakt een glow in the dark effect. Daarnaast zitten er speciale led-lampjes in die via een stroompuls om de tien minuten aanlichten. Die zijn nodig omdat de coating ‘niet lang genoeg werkt voor de avond en de nacht’, aldus de woordvoerder van Heijmans, het bedrijf dat samen met kunstenaar Daan Roosegaarde het pad maakte.
Het is dus niet geheel hetzelfde als de glow in the dark sterren uit de babykamer, die het licht absorberen en in donker laten zien. Ook de lichtgevende lijnen langs de provinciale weg N329 bij Oss (die Roosegaarde en Heijmans eerder maakten) hebben afgelopen najaar toch een kleine ‘stroompuls’ gekregen om op dagen dat de zon het laat afweten en de strips niet goed opladen toch zichtbaar te zijn.
Het fietspad blijkt ook winterse omstandigheden als sneeuw en ijs goed te hebben doorstaan, aldus de gemeente Eindhoven. Vernieuwend vooral voor de beleving, maar het concept van een speciale coating die licht geeft biedt mogelijkheden om op verlichting te sparen. Nadeel in Nuenen is dat je het effect het beste ziet als je je voorlamp uit zet.
Ook andere bedrijven zijn met ‘glow in the dark’ bezig. Zo maakt Smits Neuchatel ook een soort lichtgevende coating. Die is onder andere in het buitengebied van Winterswijk gebruikt. Volgens de makers heeft dit geen ‘batterij, solar back-up of stroom’ nodig.
Ook andere bedrijven zijn met ‘glow in the dark’ bezig. Zo maakt Smits Neuchatel ook een soort lichtgevende coating. Die is onder andere in het buitengebied van Winterswijk gebruikt. Volgens de makers heeft dit geen ‘batterij, solar back-up of stroom’ nodig.
2. Verwarmd fietspad bij Wageningen
Boven verwachting
Geen sneeuw en gladheid op het verwarmde fietspad. Deze winter doorstond het verwarmde fietspad bij Wageningen de eerste sneeuw en ijstesten. Het verwarmde fietspad is een stukje van 50 meter van het fietspad Onderlangs (onderlangs de Wageningse berg) tussen Wageningen en Renkum. Het zijn betonnen elementen die verwarmd worden via warmte-koudeopslag. Opgewarmd water wordt in de zomer op 150 meter diepte gebracht waar het ongeveer 10 garden celsius is. Als in de winter de temperatuur het vriespunt nadert, wordt het naar boven gepompt. Het ongeveer 4 graden warme water voorkomt dan bevriezing. Deze winter was goed te zien hoe op het verwarmde fietspad de sneeuw smolt.
‘Het functioneert boven verwachting, aldus Remco van Ahee van de gemeente Wageningen. De proef duurt in totaal drie jaar, het eerste jaar zit er nu op. Gedurende dit eerste jaar zijn er een paar aanpassingen gedaan, zo bleek dat twee geschakelde betonnen panelen te veel zijn en dat ieder een eigen pomp beter werkt.
De proef met het verwarmde fietspad loopt nog twee jaar. ‘In die jaren zullen we proberen om het fietspad nog energiezuiniger te krijgen’. Van Ahee noemt het ‘minder milieuonvriendelijk dan zout’. Alleen een zonnecollector is nodig om de elektrische pomp te laten werken.
Over kosten is moeilijk wat te zeggen, omdat het een onderzoeksproject, aldus Van Ahee. Maar op de Winter Cycling conferentie liet hij tegenover een vasthoudende Rus vallen dat je moet denken aan 2 à 3 keer de kosten van een ‘gewoon’ fietspad. Daar staat dan tegenover dat de zoutstrooiers dit fietspad kunnen over slaan.
Boven verwachting
Geen sneeuw en gladheid op het verwarmde fietspad. Deze winter doorstond het verwarmde fietspad bij Wageningen de eerste sneeuw en ijstesten. Het verwarmde fietspad is een stukje van 50 meter van het fietspad Onderlangs (onderlangs de Wageningse berg) tussen Wageningen en Renkum. Het zijn betonnen elementen die verwarmd worden via warmte-koudeopslag. Opgewarmd water wordt in de zomer op 150 meter diepte gebracht waar het ongeveer 10 garden celsius is. Als in de winter de temperatuur het vriespunt nadert, wordt het naar boven gepompt. Het ongeveer 4 graden warme water voorkomt dan bevriezing. Deze winter was goed te zien hoe op het verwarmde fietspad de sneeuw smolt.
‘Het functioneert boven verwachting, aldus Remco van Ahee van de gemeente Wageningen. De proef duurt in totaal drie jaar, het eerste jaar zit er nu op. Gedurende dit eerste jaar zijn er een paar aanpassingen gedaan, zo bleek dat twee geschakelde betonnen panelen te veel zijn en dat ieder een eigen pomp beter werkt.
De proef met het verwarmde fietspad loopt nog twee jaar. ‘In die jaren zullen we proberen om het fietspad nog energiezuiniger te krijgen’. Van Ahee noemt het ‘minder milieuonvriendelijk dan zout’. Alleen een zonnecollector is nodig om de elektrische pomp te laten werken.
Over kosten is moeilijk wat te zeggen, omdat het een onderzoeksproject, aldus Van Ahee. Maar op de Winter Cycling conferentie liet hij tegenover een vasthoudende Rus vallen dat je moet denken aan 2 à 3 keer de kosten van een ‘gewoon’ fietspad. Daar staat dan tegenover dat de zoutstrooiers dit fietspad kunnen over slaan.
3.Fietspad met zonnepanelen
Schade door nachtvorst
De Solaroad, het fietspad met zonnepanelen in het wegdek, kreeg al heel veel belangstelling van de media. Het ligt er sinds het najaar. Het proeftracé op het fietpad van de N203 bij Krommenie is bijna honderd meter lang en bestaat uit betonnen modules van 2,5 bij 3,5 meter. In één rijrichting zijn zonnecellen neergelegd onder een ‘geharde glazen toplaag’ van ongeveer 1 cm dikte. Onder het glas liggen ‘kristallijn silicium’ zonnecellen.
Het fietspad is onderdeel van een 3,5 miljoen euro kostend onderzoekproject naar de ontwikkeling van zonnecellen in wegdek van onder andere TNO en de provincie Noord-Holland, Ooms en Imtech. Van verschillende kanten is er op gewezen dat zonnepanelen in wegdek niet op de meest optimale stand ten opzichte van de zon liggen. Het Solaroad-team pareert die kritiek met de opmerking dat het niet ‘of-of maar en-en’ is, om aan de toekomstige energievraag te voldoen is meer nodig dan alleen zonnecellen op daken.
Schade door nachtvorst
De Solaroad, het fietspad met zonnepanelen in het wegdek, kreeg al heel veel belangstelling van de media. Het ligt er sinds het najaar. Het proeftracé op het fietpad van de N203 bij Krommenie is bijna honderd meter lang en bestaat uit betonnen modules van 2,5 bij 3,5 meter. In één rijrichting zijn zonnecellen neergelegd onder een ‘geharde glazen toplaag’ van ongeveer 1 cm dikte. Onder het glas liggen ‘kristallijn silicium’ zonnecellen.
Het fietspad is onderdeel van een 3,5 miljoen euro kostend onderzoekproject naar de ontwikkeling van zonnecellen in wegdek van onder andere TNO en de provincie Noord-Holland, Ooms en Imtech. Van verschillende kanten is er op gewezen dat zonnepanelen in wegdek niet op de meest optimale stand ten opzichte van de zon liggen. Het Solaroad-team pareert die kritiek met de opmerking dat het niet ‘of-of maar en-en’ is, om aan de toekomstige energievraag te voldoen is meer nodig dan alleen zonnecellen op daken.
Bij de proef bij Krommenie wordt gekeken of het wegdek voldoende stroef is en hoe de energieopbrengst is. Naar verwachting levert het proeftracé in Krommenie ongeveer stroom voor drie huishoudens.
Het zonne-energiepad is niet ongeschonden de winter door gekomen. Door een productiefout is bij de eerste serieuze nachtvorst in een van de elementen vocht tussen de coating en de glasplaat terecht gekomen. Door de vorst werd de plek groter en liet de toplaag plaatselijk los. Zo raakte één vierkante meter van het fietspad buiten gebruik (ongeveer 1 procent van het totale oppervlak).
Het zonne-energiepad is niet ongeschonden de winter door gekomen. Door een productiefout is bij de eerste serieuze nachtvorst in een van de elementen vocht tussen de coating en de glasplaat terecht gekomen. Door de vorst werd de plek groter en liet de toplaag plaatselijk los. Zo raakte één vierkante meter van het fietspad buiten gebruik (ongeveer 1 procent van het totale oppervlak).
4. Dynamische verlichting
Kostenbesparend
Al langer experimenteren gemeenten met verlichting langs fietspaden. Verlichting is namelijk een flinke uitgave op de begroting van gemeenten en provincies. Een fietspad een hele nacht verlichten ook al komt er geen hond voorbij, lijkt dan niet zo slim. Een simpele tuinlamp kan al beter. De gemeente Delft was in 2000 een van de eerste gemeenten die in het buitengebied Kerkpolder de verlichting ‘dynamisch’ maakte. Als er geen fietser rijdt, wordt de verlichting gedimd tot ongeveer 20 procent. Als de radar een fietser of voetganger detecteert, gaat het lichtniveau heel langzaam omhoog. Als de fietser of voetganger voorbij is, gaat het lichtniveau weer heel langzaam terug naar 20 procent. Zo kan de gemeente geld besparen, en is er toch verlichting.
In Delft was het nog gewone straatverlichting, inmiddels wordt er meestal led-verlichting toegepast. Op het Havenspoorpad in Rotterdam is afgelopen januari dynamische led-verlichting ingevoerd. Het lichtniveau is hier standaard 10 procent, als er een fietser gedetecteerd wordt gaat het naar 100 procent. Nieuw in Rotterdam is dat er maar liefst zeven leveranciers bij betrokken zijn, die allemaal hun eigen detectiemethode hebben. De gemeente heeft geen eisen gesteld aan hoe snel het lichtniveau moet opschalen. In Rotterdam hechtten ze niet zoveel waarde aan geluiden dat te snel opschakelen niet prettig is omdat kwaadwillenden dan weten dat er iemand aan komt. ‘Als mensen kwaad willen doen, doen ze dat ook op een geheel verlicht of geheel onverlicht fietspad’, aldus de projectleider.
Kostenbesparend
Al langer experimenteren gemeenten met verlichting langs fietspaden. Verlichting is namelijk een flinke uitgave op de begroting van gemeenten en provincies. Een fietspad een hele nacht verlichten ook al komt er geen hond voorbij, lijkt dan niet zo slim. Een simpele tuinlamp kan al beter. De gemeente Delft was in 2000 een van de eerste gemeenten die in het buitengebied Kerkpolder de verlichting ‘dynamisch’ maakte. Als er geen fietser rijdt, wordt de verlichting gedimd tot ongeveer 20 procent. Als de radar een fietser of voetganger detecteert, gaat het lichtniveau heel langzaam omhoog. Als de fietser of voetganger voorbij is, gaat het lichtniveau weer heel langzaam terug naar 20 procent. Zo kan de gemeente geld besparen, en is er toch verlichting.
In Delft was het nog gewone straatverlichting, inmiddels wordt er meestal led-verlichting toegepast. Op het Havenspoorpad in Rotterdam is afgelopen januari dynamische led-verlichting ingevoerd. Het lichtniveau is hier standaard 10 procent, als er een fietser gedetecteerd wordt gaat het naar 100 procent. Nieuw in Rotterdam is dat er maar liefst zeven leveranciers bij betrokken zijn, die allemaal hun eigen detectiemethode hebben. De gemeente heeft geen eisen gesteld aan hoe snel het lichtniveau moet opschalen. In Rotterdam hechtten ze niet zoveel waarde aan geluiden dat te snel opschakelen niet prettig is omdat kwaadwillenden dan weten dat er iemand aan komt. ‘Als mensen kwaad willen doen, doen ze dat ook op een geheel verlicht of geheel onverlicht fietspad’, aldus de projectleider.
5. Rollende hellingbanen en verwarmde hellingbanen in de fietsenstalling
Veilig en comfortabel de stalling in
Met het verbeteren en aantrekkelijker maken van de fietsenstallingen krijgt ook de toegang meer aandacht. We zien steeds vaker het ‘tapis roulant’ als entree, bijvoorbeeld de fietsenstalling op het 18 septemberplein Eindhoven, of de nieuwe fietsenstalling bij Rotterdam CS. Met zo’n rolbaan is het niveauverschil minder bezwaarlijk.
Op andere plekken worden verwarmde hellingbanen toegepast. Bij autoparkeergarages is dat vaak gemeengoed, nu zien we ze ook voor de fietsenkelder. Zoals bijvoorbeeld op de campus van de Radboud universiteit Nijmegen waar nieuwe gebouwen Grotius, Huijgens en Erasmus allemaal verwarmde toegang tot de fietsenstalling hebben. Soms via een elektrische installatie (vergelijk het met een elektrische deken, zegt de persvoorlichter) soms via vloerverwarming waarin water met glysol (een soort antivries) zit. Dankzij oplettendheid van de Fietsersbond in Deventer krijgt de nieuwe stationsstalling (in 2016 klaar) daar ook op- en afritten met vloerverwarming.
Veilig en comfortabel de stalling in
Met het verbeteren en aantrekkelijker maken van de fietsenstallingen krijgt ook de toegang meer aandacht. We zien steeds vaker het ‘tapis roulant’ als entree, bijvoorbeeld de fietsenstalling op het 18 septemberplein Eindhoven, of de nieuwe fietsenstalling bij Rotterdam CS. Met zo’n rolbaan is het niveauverschil minder bezwaarlijk.
Op andere plekken worden verwarmde hellingbanen toegepast. Bij autoparkeergarages is dat vaak gemeengoed, nu zien we ze ook voor de fietsenkelder. Zoals bijvoorbeeld op de campus van de Radboud universiteit Nijmegen waar nieuwe gebouwen Grotius, Huijgens en Erasmus allemaal verwarmde toegang tot de fietsenstalling hebben. Soms via een elektrische installatie (vergelijk het met een elektrische deken, zegt de persvoorlichter) soms via vloerverwarming waarin water met glysol (een soort antivries) zit. Dankzij oplettendheid van de Fietsersbond in Deventer krijgt de nieuwe stationsstalling (in 2016 klaar) daar ook op- en afritten met vloerverwarming.