De NS biedt bij wijze van proef gratis bewaakte stallingen aan. Is dat een goed plan? ‘Een positieve ontwikkeling. De NS luistert naar de klant’, zegt Wim Bot van de Fietsersbond.
Op Amsterdam Amstel begint de NS met een proef om de bewaakte stalling de eerste dag gratis te maken. Na Amstel volgen Utrecht, Breda en Den Bosch. Een goede ontwikkeling?
‘De Fietsersbond vindt het een heel positieve ontwikkeling. Op het voorplein van de stations is vaak veel overlast van geparkeerde fietsen, terwijl in de betaalde NS-stalling rekken leeg staan. Op deze manier kun je de capaciteit beter benutten en de overlast verminderen. En het gaat in deze proef om fikse stallingen; in Utrecht om een gloednieuwe stalling met plek voor 4.500 fietsen en in Breda om 3.200 plaatsen. ’
Waarom zou de NS de bewaakte stallingen ineens gratis maken? Wat is het voordeel voor de NS?
‘Je zou kunnen zeggen dat de NS naar de klant luistert. Met een gratis bewaakte stalling kan de NS de klant als een koning behandelen. Uit klantonderzoeken van de NS is gebleken dat het voor- en natransport een van de grootste dissatisfiers is. Daarmee bedoelen ze dat het wachten op de bus naar het station of het lang moeten zoeken naar een plekje voor de fiets het oordeel over de gehele treinreis kleurt. Dus als je je fiets gratis kwijt kunt in een mooie stalling is de kans groot dat je positief oordeelt over de gehele reis en vaker de trein zult nemen.’
De eerste dag gratis en daarna betalen. Dat was een paar jaar geleden het voorstel van de Fietsersbond toen de gemeente Utrecht verplicht betaald parkeren wilde invoeren. Is er succesvol gelobbyd door de Fietsersbond?
‘Dat is zeker zo. En de fietsers willen gewoon niet verplicht betaald parkeren. De internetpetitie tegen betaald parkeren leverde meteen duizenden reacties op. En ook in de gemeenteraad en de Tweede Kamer was er geen meerderheid voor betaald parkeren. Voorbeelden als Zutphen en Houten, waar je gratis bewaakt kunt stallen, hebben al aangetoond dat het systeem goed werkt. De stallingen zijn daar vol en de voorpleinen netjes. De gemeenten Houten en Zutphen hebben daar wel flink voor moeten investeren.’
De eerste dag gratis stallen, kost geld. Hoeveel kost het? En: wie gaat het betalen?
‘De eerste dag gratis stallen kost tientallen miljoenen per jaar. In het plan zoals de NS het aan het voorbereiden is, komt het er op neer dat alle partijen een deel van de kosten betalen. Het Rijk, de NS en de gemeenten betalen dan ieder een derde deel. Daarmee gaat de NS veel meer betalen. Tot nu toe was het streven om de NS-stallingen op zijn minste quitte te laten draaien. Maar in de praktijk moest er geld bij, en de stallingen staan voor een deel leeg. Dat is niet rationeel, zeker als je weet dat het gedoe met het parkeren van je fiets de treinreiziger ontevreden stemt. De NS wil het daarom graag oplossen.’
En wat is het belang van de gemeenten?
‘Gemeenten vinden een net voorplein erg belangrijk. Ze beschouwen het als de entree voor hun binnenstad. Rommelige rekken vinden de gemeenten niet mooi. En als de fietsen in de stallingen staan, hoeven de gemeenten ook minder geld aan handhaven te besteden.’
Stel dat het plan wordt uitgevoerd: wie is dan de baas over de stallingen?
‘ Dat is nog een punt van discussie. De NS wil graag de regie voeren. De VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten) heeft het kennisinstituut Fietsberaad om een advies gevraagd. In dat advies staat dat de gemeenten de regie over de stallingen zouden moeten voeren en dat NS een grote zak geld aan de gemeenten moet geven. Het Fietsberaad-advies is een deel van het spel. Uiteindelijk gaat het de komende jaren om een strijd over geld en zeggenschap. Het adviesbureau Berenschot stelde een paar jaar geleden voor om een aparte organisatie op te zetten voor de stallingen. Dat lijkt mij een goede oplossing.’
Als gratis bewaakt stallen wordt uitgevoerd, zijn dan de problemen opgelost?
‘Het is een goed plan, maar het mag niet in de plaats komen van investeringen in extra plaatsen. Er zijn nu 400.000 plekken voor fietsen bij stations. Daar moeten de komende 10 jaar 200.000 bij worden gebouwd om de vraag op te vangen. De stations in de grote steden als Amsterdam en Utrecht vormen de lakmoesproef. In Utrecht komen vijf nieuwe stallingen met in totaal 22.000 plaatsen. Is dat genoeg? En wat gebeurt wanneer er toch meer plekken nodig zijn? Nu is er nog redelijk veel geld van het Rijk. Maar na 2020 is dat voorbij als het aan de regering ligt. Dan is het een verantwoordelijkheid van lokale overheden.’