Vrouwen veranderen de stedelijke omgeving

Women changing cities. Stories of urban transformation, zo heet het nieuwe boek van het In Nederland wonende Canadese echtpaar Melissa en Chris Bruntlett. Ze schreven eerder de boeken Building the Cycling City en Curbing Traffic.

In Women changing cities gaat het over inspirerende vrouwelijke politici, wetenschappers en activisten. Zij hebben gemeen dat ze opkomen voor een rechtvaardige, inclusieve en duurzame mobiliteit en openbare ruimte in hun steeds drukkere en ongezonde steden. Daarbij komen ze in verzet tegen een mobiliteitssysteem waarin ontwerpen voor mannelijke kostwinners centraal staan en de behoeftes van vrouwen en ondervertegenwoordigde bevolkingsgroepen niet erkend worden. Denk aan manieren om zorgtaken goed te kunnen combineren in de stedelijke netwerken, vrouwen die lang moeten lopen naar goedkope baantjes, onveiligheid op straat en in het openbaar vervoer.

Boegbeelden

Melissa en Chris spraken negentien van deze vrouwelijke boegbeelden in elf verschillende steden in alle werelddelen, vrouwen die de status quo doorbreken. Zij bezochten de meeste steden zelf en maakten er prachtige foto’s, die een belangrijk onderdeel van het boek zijn en de transformaties laten zien.

Bekend in ons land is Anne Hidalgo, de burgemeester die de wonderbaarlijke transformatie van Parijs in gang heeft gezet met fietspaden, schoolstraten, speelplekken, groen en verblijfsruimte langs de Seine. Ook de superblocks van 400 bij 400 meter in Barcelona van wethouder Janet Sanz (autoluwe gebieden vol groen en verblijfsruimte) hebben publiciteit gekregen, net als het gevecht van Elke van den Brandt om het autoriool Brussel aangenamer te maken (onder meer door het instellen van 30 kilometer als maximumsnelheid).

Vrouwelijke stem

Minder tot niet bekend zijn de ontwikkelingen in Bogotá, Delhi, Kampala, Tirana, Montreál, Manila, Sydney en Mexico-stad. In Bogotá zette burgemeester Claudia Lopez een systeem op van zorgcentra voor vrouwen, die het makkelijker maakten om zorgtaken en (laagbetaald) werk te combineren. In Delhi organiseerde ondernemer Kalpana Visnawath de vrouwelijke stem over onveiligheid in de openbare ruimte met de app Safitypin, ondersteund met foto’s van de omgeving, waardoor het beleid veranderde en vrouwen veiliger over straat kunnen.

Professor Amanda Ngabirano zorgde ervoor dat in het hectische Kampala de eerste voorzieningen voor fietsers en voetgangers kwamen, op een drukke corridor. Valéry Plante “de burgemeester van de fietsers”) zorgde in Montreál niet alleen voor vergroting van het fietsnetwerk, maar ook voor vergroening en goedkopere huisvesting. Journaliste en activiste Keisha Mayuga initieerde in Manila ten tijde van Covid met de Move As One-coalitie een fietsnetwerk, dat inmiddels niet minder dan 1500 kilometer omvat. Wethouder Anuela Ristani van Tirana zorgde voor speeltuinen en schoolstraten in heel Tirana.

In Sidney organiseerde burgemeester Clover Moore een heel ecosysteem van vrouwelijke beleidsmakers en ontwerpers, die sociale inclusie en klimaatadaptatie centraal stellen en combineren. In Mexico stad werkte senator Laura Ballesteros aan een netwerk van vrouwelijke leiders op het gebied van mobiliteit en openbare ruimte voor heel Latijns-Amerika, Mujeres en Movimiento.

Oppositie

Deze vrouwen die de status quo aanvochten hadden het niet altijd makkelijk. Naast de bekende problemen om werk en zorgtaken te combineren hadden ze ook te maken met oppositie van gevestigde belangen, haatcampagnes en intimidatie. Ze lieten zich niet uit het veld slaan omdat ze ervan overtuigd waren dat hun inclusieve visie op de stad goed is voor alle inwoners en de planeet. Daarbij gaat het ze niet om macht, maar om het maken van impact.

De auteurs benadrukken dat de verhalen verschillen, maar dat er vijf gemeenschappelijke kenmerken zijn: : empathie en kunnen luisteren; het belang van een multi-dimensionale lange-termijnvisie; het begrijpen en waarderen van ethiek en van zorg in de maatschappij; het belang van het opbouwen van coalities die elkaar steunen; ondanks oppositie prioriteit geven aan verandering.

Het dichten van de genderkloof in het vormgeven van de openbare ruimte, dat is voor de auteurs het benadrukken van potentieel boven problemen en het iedereen aanmoedigen om deel te nemen aan het proces van stedelijke verandering. Dat is de enige manier om samen een betere toekomst te krijgen.