Nederland is een fietsland. Daar zijn we trots op. En terecht. De fiets is belangrijk voor onze bereikbaarheid, gezondheid en een prettige leefomgeving. Maar achter dat mooie beeld schuilt een ongemakkelijke waarheid.

We fietsen per persoon nauwelijks meer dan tien jaar geleden, terwijl het aantal fietsers dat jaarlijks omkomt in het verkeer fors is gestegen. De nieuwste cijfers van het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) laten zien hoe ver de werkelijkheid achterblijft bij onze ambities.

De fietsambities komen niet van het papier

In 2025 fietsten Nederlanders samen 18,5 miljard kilometer. Dat is 9% meer dan in 2015. Indrukwekkend? Vooral op het eerste gezicht. Nederland kreeg meer inwoners. Per persoon steeg het aantal fietskilometers in tien jaar met slechts 2%. En dat ondanks de opmars van de e-bike. Inmiddels leggen we 45% van alle fietskilometers elektrisch af, tegenover 12% in 2015. De elektrische fiets maakt langere afstanden bereikbaar, maar een echte groei van het fietsgebruik blijft uit.

Het Rijk wil dat er in 2027 meer wordt gefietst: 20% meer kilometers dan in 2017. Dat doel raakt steeds verder uit zicht. Het KiM verwacht voor 2026 op basis van voorlopige cijfers zelfs een daling van 3%. En dat terwijl het KIM ook verwacht, dat de files de komende 5 jaar met 29% toenemen.

Hoe kan dat? We blijven vasthouden aan een mobiliteitsbeleid dat vooral gericht is op het faciliteren van de auto. Loopt een weg vast, dan is de reflex nog vaak: verbreden, een extra rijstrook erbij. Terwijl we al lang weten dat meer ruimte voor auto’s ook meer autoverkeer aantrekt. Zo blijven we investeren in het probleem, in plaats van in de oplossing. De fiets kan een grote rol spelen in het bereikbaar houden van Nederland. Maar dan moet die fiets wel de ruimte krijgen.

Steeds meer fietsers komen niet thuis

Ook de veiligheidscijfers laten zien waarom investeren in de fiets achterblijft. Sinds 2015 steeg het aantal fietsers dat omkomt in het verkeer met 52%. Inmiddels is 37% van alle verkeersdoden een fietser, tegenover 30% tien jaar geleden. Dat kan niet simpelweg worden verklaard doordat we meer fietsen: het aantal fietskilometers steeg in diezelfde periode immers maar 9%. Deze cijfers laten zien dat de positie van fietsers in het verkeer meer aandacht verdient.

Dat meer fietsers omkomen, is geen natuurverschijnsel. Het is mede het gevolg van keuzes. De manier waarop we ons verkeer en onze openbare ruimte inrichten, maakt verschil. Hoeveel ruimte geven we de fiets? Welke snelheden vinden we acceptabel? En hoeveel investeren we in veilige fietspaden en goede verbindingen? Die 20% meer fietskilometers komen er niet vanzelf. Daarvoor zijn meer ruimte, betere infrastructuur en investeringen nodig.

Dit zijn politieke keuzes

Het is geen kwestie van een gebrek aan kennis, maar van prioriteiten. We willen dat mensen vaker fietsen, maar maken de routes niet altijd veilig genoeg. We willen files terugdringen, maar blijven vooral investeren in meer ruimte voor auto’s. En we spreken grote ambities uit, zonder het geld en de maatregelen beschikbaar te stellen om die waar te maken.

Kijk naar de Rijksbegroting. Voor verlenging van de accijnskorting op benzine en diesel trekt het kabinet in 2027 en 2028 samen 2,1 miljard euro uit. Voor een eenmalige verlenging van de Investeringsimpuls Verkeersveiligheid is slechts 60 miljoen euro beschikbaar en er is geen nieuw budget voor doorfietsroutes. In het laatste debat over de begroting van Infrastructuur en Waterstaat is de fiets niet genoemd.

Een echt fietsland kiest voor de fiets

De kansen zijn er. Maar liefst 40% van de mensen woont binnen 7,5 kilometer van het werk. Een afstand die voor veel mensen prima op de fiets af te leggen is. Dat levert niet alleen minder drukte op de weg op, maar ook gezondere mensen, schonere lucht en prettigere steden en dorpen.

We kunnen blijven proberen het groeiende autoverkeer op te vangen met meer asfalt. Of we kunnen serieus werk maken van een mobiliteitssysteem waarin de fiets een volwaardige plek krijgt. Investeer in fietsveilige infrastructuur, maak geld vrij voor doorfietsroutes, maak fietsen naar het werk fiscaal aantrekkelijk en werk samen met provincies en werkgevers aan fietsstimulering. Creëer ruimte voor de fiets en zorg voor een goede en veilige aansluiting van de fiets op het OV.

Nederland noemt zichzelf graag fietsland. Dan moet het daar ook naar handelen. Niet met grootse doelen op papier, maar met veilige fietsroutes, serieuze investeringen en politieke moed. De ruimte voor de fiets is er niet vanzelf. Die moet je durven maken.