Heeft het zin om een maximumsnelheid van 20 kilometer per uur voor fietsers in te voeren? Houten en Amsterdam doen een proef. In juni mag je op fietspad Fosse Iberica in hartje Houten niet sneller dan 20 kilometer per uur.

Kees Bakker, beleidsmedewerker en consumentenvoorlichter van de Fietsersbond, geeft antwoord op 5 vragen over een maximumsnelheid op het fietspad. 

1. Max 20 kilometer op het fietspad. Goed idee?

‘Tja, welk probleem los je hiermee op? Het probleem is dat het te druk is en dat veel fietspaden te smal zijn voor het huidige gebruik. Met een maximumsnelheid doe je daar niks aan. Inhalen hoort bij fietsen. Als de maximumsnelheid 20 kilometer per uur is, moet je nog steeds een fietser die 15 rijdt inhalen.’ 

2. Komt het niet gewoon doordat e-bikes zo hard gaan?

‘Dat is de vraag. De kruissnelheid van de gemiddelde fietser is in 2025 19,6 kilometer per uur en van de gewone e-bike 22,6. Dat scheelt maar 3 kilometer. Ouderen fietsten vóór de introductie van de e-bike veel langzamer en sinds de e-bike komen ze meer mee met de rest. De aantallen ouderen op het fietspad groeien, en ouderen hebben meer moeite met de drukte op te smalle fietspaden, dus daarom wordt het meer als een probleem gevoeld. 

Er zijn nu inderdaad meer opgevoerde e-bikes en fatbikes, en dat wringt soms, maar die zijn illegaal. Om dat probleem aan te pakken hoef je geen maximumsnelheid door te voeren. Daar kun je als gemeente op handhaven. Zet die illegale e-bikes op de rollerbank. En beter nog: voorkom dat ze de weg op komen. De douane, de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) werken onvoldoende samen.’

3. Is een maximumsnelheid wel te handhaven?

‘Nee. Het enige wat de politie kan doen, is met een lasergun de snelheid meten en overtreders ter plekke staande houden. Een fiets heeft geen kenteken, dus flitspalen of camera’s hebben geen zin. Je kunt beter gerichte controles gaan uitvoeren en met een rollerbank controleren of er opgevoerde e-bikes en fatbikes tussen zitten.  

Ik snap het idee van een maximumsnelheid wel, maar het is geen oplossing voor de drukte en de te smalle fietspaden. Als je bijvoorbeeld kijkt naar de verhouding ruimte voor fietsers en ruimte voor auto’s in Amsterdam, wordt er veel gefietst, terwijl de ruimte niet erg rechtvaardig is verdeeld. Ook op fietspaden moet je gemakkelijk naast elkaar kunnen fietsen en ingehaald kunnen worden.

Fietsers hebben verschillende motieven: recreatief, rustig fietsen, maar ook sportief, of snel naar het werk. Voor al die verschillende motieven van fietsers moet ruimte gemaakt worden in het ontwerp. Fietsers zijn geen auto’s die in een rijtje achter elkaar aan rijden. Sommige mensen fietsen 15 en anderen 25. Met die verschillen moeten we leven. Belangrijk is dat er voldoende ruimte is.’ 

4: Fietsers die harder dan 20 rijden, kunnen toch naar de rijbaan als daar max 30 is?

‘Dat werkt niet overal even goed. Als de rijbaan rustig is en het fietspad juist te smal en druk, kan het voor snelle fietsers best logisch zijn om op de rijbaan te rijden. Ik ken genoeg wegen op de Veluwe waar ik als snelle sportfietser liever op de rustige rijbaan fiets dan op een smal en druk tweerichtingsfietspad.

In drukke steden wordt dat lastiger. Daar is de rijbaan vaak zelf ook te druk om verkeer goed te mengen. Op 30 km/u-wegen rijden auto’s meestal zo rond de 30 tot 35 km/u. Dus die blijven dan hangen achter fietsers die langzamer rijden als inhalen niet goed kan.

Ook bij fietstraten zie je dat het niet goed werkt als er te weinig ruimte is om in te halen. En zelfs als je op het fietspad met een soort richtsnelheid van 20 km/u werkt, blijf je daar conflicten houden over snelheidsverschillen als het fietspad te smal is.’

5: Is het experiment in Houten een goed idee?

‘Het aardige van dit experiment is de boodschap: kijk hier uit, houd een beetje rekening met elkaar. Ik ben heel benieuwd of mensen daardoor hun snelheid gaan aanpassen en of ze zich veiliger zullen voelen.

Als je kijkt naar de plek (bekijk in Google Maps) waar het experiment in Houten wordt gehouden, zie je dat het een drukke doorgaande en te smalle fietsroute is door onoverzichtelijk winkelgebied. De voordeuren van de woningen grenzen ook meteen aan het fietspad. Als er conflicten op zo’n plek ontstaan, denk ik dat die vooral komen door de combinatie druk en onoverzichtelijk en niet zozeer door de snelheid van de fietsers op zichzelf. Maar we zullen zien. Goed dat er onderzoek wordt gedaan. En ik ben echt benieuwd naar de resultaten.’

N.B. Amsterdam zoekt nog naar een geschikte locatie voor het experiment in september.