• Home
• Nieuws
• Reinders kaartenschatkamer: schoolboekje uit 1901

Reinders kaartenschatkamer: schoolboekje uit 1901

Reinder Storm

Gepubliceerd op: 27 augustus 2026

• Fietscultuur

In 1901 kwam Op de fiets door Nederland uit, een eenvoudig schoolboekje over leerlingen die op de fiets en met de boot op pad door Nederland gaan.

Hoofdpersonen in Op de fiets door Nederland zijn Wim en Noud, die Nederland met hun onderwijzer op de fiets verkennen. Eigenlijk zijn het vier kinderen uit één gezin, twee meisjes en twee jongens, die kennelijk zó bevoorrecht zijn dat ze thuis privé-onderwijs krijgen. De meisjes gaan een boottocht maken langs de Rijn. En dus vertrekken de jongens voor een eigen ‘leertocht’, een aardrijkskundige les op de fiets, samen met meneer Drost, hun ‘goeverneur’.

Veenkolonieën

De route voert door Noord-Holland, Friesland, Groningen, Veenkoloniën, Drenthe, Twente, Zuid-Holland, enzovoort, en onderweg leren ze van alles over dieren en planten, historische plekken en gebouwen, werkzaamheden van boeren en vissers en de inrichting en exploitatie van het landschap. Noud en Wim stellen slimme vragen. Meester Drost geeft antwoord. Slapen doen ze in een hotel. 

Vaak herdrukt

Het boekje is geschreven door A.F. Cremer, leraar geschiedenis en aardrijkskunde in Gouda, en de pedagoog Jan Ligthart. Het is vaak herdrukt, wat wel wijst op het nodige succes. Op de fiets door Nederland verscheen voor het eerst in 1901, maar nog tot in de jaren dertig werden de afzonderlijke deeltjes – dat zouden er uiteindelijk vier worden – geregeld worden herdrukt. Voor gebruik bij een fietstocht zijn de kaartjes in deze schooluitgaven niet geschikt. Wel maken deze boekjes duidelijk dat men ook toen al besefte, dat de fiets een perfect vervoermiddel is om ons land te leren kennen.