De Universiteit van Utrecht en de HKU (Hogeschool voor de Kunsten) organiseerden 30 juni een dag rond vrouwen en fietsen met sprekers, The Female Gaze. De fiets heeft veel betekend voor de vrouwenemancipatie. Maar aan de Tour mogen vrouwen nog steeds niet meedoen. Waarom eigenlijk niet? Een Marianne Vos zou een flink eind komen.
Gechickt
De sprekers op The Female Gaze lieten zien dat media onevenredig weinig aandacht geven aan vrouwelijk wielrennen. En zijn die verschillen tussen het mannelijke en het vrouwelijke vermogen om topprestaties te leveren nou wel echt zo groot? Hoe vaak worden mannen wel niet ‘gechickt’ oftewel ingehaald door een vrouw op een fiets? Zie dit T-shirt.
Liever een feest dan barricades
Bij gebrek aan aandacht van de reguliere media nemen vrouwelijke topwielrenners hun toevlucht tot twitter en Facebook. Groot onrecht? Filosofe Imara Felkers: ‘De neiging is om onmiddellijk op de barricades te springen en bh’s te verbranden, maar waarom maken we er geen feest van om vrouwelijk wielrennen aantrekkelijker te maken?’
Zij gaf eerstejaars Mode van de HKU wat filosofische vragen mee om een kledingstuk met fietsmaterialen te maken. Hoe zou het zijn als 800.000 bezoekers naar Utrecht kwamen om vrouwelijke wielrenners langs te zien rijden? Waarom worden vrouwelijke wielrenners vaak louter sexy in beeld gebracht? Kan dat anders?
Ingeklemd in fietssloten
Het vrolijke resultaat was een stoet van rond de twintig modellen die soms onherkenbare fietsonderdelen droegen. Onder andere: een jongen met een cyclopenoog van fietskettingen en een vrouw in een wit turnpakje die ingesnoerd wordt door bontgekleurde fietssloten en stekelige spaken. Maakster Rena Jansen van de laatste creatie: ‘Dit is om te laten zien dat vrouwelijke wielrenners beperkt worden en opgesloten zitten in een bepaald beeld dat er van hen is.’
Taaie vrouw
Na de modeshow was er aandacht voor de bevrijdende werking die de fiets voor de vrouw heeft gehad en kwamen oude helden langs als Alfonsa Strada, de enige vrouw die ooit de Giro d’ Italia gereden heeft. Als vrouw tussen de mannen. Kijk hier naar een reportage uit het NOS-journaal over deze taaie vrouw.
Ook voor wie niet gegrepen wordt door het wielrennen zelf zijn de verhalen erom heen mooi. Bijvoorbeeld het verhaal van de eerste vrouwenwielerploeg die door Anneke van Doesburg bij elkaar werd gebracht. Wat een doorzettingsvermogen. Zij was ook aanwezig bij The Female Gaze, samen met Ineke van IJken, in 1965 eerste bij de NK vrouwenwielrennen en met wereldkampioen Tineke Fopma (1975).
Het gevaar van wielrennerskuiten
In een Polygoonjournaal uit 1965, met daarin Ineke van IJken, worden de vooroordelen direct duidelijk over fietsende vrouwen: ‘Het zwakke geslacht is nu door de KNWU officieel erkend en toegelaten, zodat in Zandvoort op het circuit van de autoraces zelfs al de eerste wegwedstrijd om het kampioenschap van Nederland kon worden gehouden. Wat al direct opviel was, dat de deelneemsters helemaal niet van die forse meisjes waren. Integendeel, ze bleken voor het merendeel slanke en sportieve verschijningen.’ De zorgen over het uiterlijk van vrouwelijke wielrenners zijn lang gebleven. Wil er wel iemand met je trouwen als je wielrennerskuiten hebt?
Hoe ziet de toekomst van het vrouwenwlelrennen eruit? Ineke van IJken ziet de toekomst positief in. Ze was pas bij de Ronde van Overijssel: ‘Fantastisch. De vrouwen werden heel professioneel gepresenteerd en verzorgd. Zo zou het altijd moeten gaan.’
Bureau Sport wijdde pas ook een uitzending aan vrouwen en wielrennen, met daarin onder andere Marianne Vos. Terugkijken kun je hier.
In België vonden de organisatoren van een vrouwenwielrenwedstrijd het niet gek om het standaard setje dames in bikini naast het podium neer te zetten. Kijk hier hoe dat eruit ziet.