David Claassen en Sem Lootsma, alias de Plannenmannen, geven een totaal nieuwe draai aan het fenomeen fatbike. Langs de Kanaalweg in Utrecht kun je senioren in een zijspan op zo’n fiets zien rijden. Extraatje: uitklapbare bank.  

‘Het idee begon met Cees Verheul’, vertelt David Claassen van de Plannenmannen. ‘We wonen om de hoek bij een woon-zorgcentrum in Zuid-Oost Utrecht en willen als sociaal ontwerpers ook dingen voor de buurt doen. Er liep al een project waarbij vrijwilligers wandelen met bewoners en op hun route ergens bij een lokale ondernemer een koffie en taartje kunnen eten. Maar we hoorden steeds vaker van mensen dat ze wel wat verder weg wilden. Bewoner Cees zei: ‘Ik wil zo graag op een bankje bij het kanaal zitten.’ Maar hij loopt met een stok en het Kanaal is te ver voor hem.’  

Hoe kom je dan op een fatbike uit?  

Ze hebben bij dit woon-zorgcentrum ook een Van Raam duofiets, waar je met zijn tweeën op kunt fietsen vooral voor revalidatie. Wij wilden een fiets voor de fun. Dit ontwerp is gebaseerd op het oude motorzijspan, wat de doelgroep ook kent, maar dan in een modern, laagdrempelig en duurzaam jasje. Uiteindelijk kwamen we bij een fatbike van Phatfour uit.  

Vond de doelgroep dat ook een goed idee?

Het principe van co-design is dat je de eindgebruiker bij het proces betrekt. Bij deze doelgroep is dat soms uitdagend. Dan zag iemand de fiets voor het eerst, toen hij nog intimiderend zwart was en zei: ‘Daar ga ik niet op’. Maar later wilde hij toch wel een ritje maken. Dan vraag ik: ‘Vind je deze kussentjes dik genoeg?’ Eerste reactie: ‘O nee, dat is niks.’ Zeg ik: ‘Ga er eens op zitten.’ En dan is het: ‘Heerlijk. Zit fantastisch.’”  

Kun je zo’n zijspan los kopen en aan elke fatbike bevestigen?  

‘Je kunt niet zomaar een zijspan aan een fatbike vastmaken. De fatbike is niet gemaakt voor een zijspan en een zijspan is niet gebouwd om aan een fiets vastgemaakt te worden. Om een volwassen persoon mee te kunnen nemen moesten we echt de constructie aanpassen. Veel hebben we zelf gemaakt en ontworpen. Als je stilstaat kun je van de stoel een bankje maken.’ 

Het is nu nog een prototype. Wat zijn de conclusies na een jaar?

‘Eén ding is duidelijk: de fiets doet wat hij moet doen. Het uitgangspunt van het project is: Hoe zorg je dat mensen met elkaar praten? De fiets wordt elke week gebruikt, zelfs nu in de winter. Dat verrast me elke keer weer. Hij brengt mensen op een ongedwongen manier met elkaar in gesprek. Dat je naast elkaar zit is het autorijdersprincipe. Je bent onderweg, één persoon stuurt. En als je onderweg de bank uitklapt, kun je samen kijken naar het water of voorbijgangers. Altijd iets om over te praten. 
We hebben ook een leuke groep van relatief jonge vrijwilligers die het leuk vindt om op de fatbike te rijden. Het is toch wat cooler dan een duofiets.’   

Hoe gaat het verder met de sociale fatbike?  

‘Komend jaar willen we de fiets ook op andere plekken inzetten. Het streven is tien fietsen in Nederland. We doen wel nog wat aanpassingen. De vorm van het bankje is gebaseerd op een parkbankje, maar voor sommige bewoners is het te laag. Die krijgen er rugpijn van. Dus die leuning wordt hoger. De kussentjes zullen er wat strakker uit gaan zien. In de praktijk blijkt dat men het bankje vaak te duur vindt, dus bieden we hem ook aan zonder.’ 

Interesse in een sociale fatbike in voor een verzorgingshuis of buurtcentrum?  Neem contact op met de plannenmannen.