Vakantiefietsen is uit en bikepacken is in. Het verschil in een notendop: vakantiefietsers rijden met vol bepakte fietstassen over comfortabele paden langs leuke dorpjes. Bikepackers racen met maximaal twee onderbroeken in hun frametas over onverharde paden door de natuur.

‘Als iemand de winkel inkomt kan ik meestal wel goed inschatten of het een bikepacker of een vakantiefietser is’, zegt Eric Schuijt van De Vakantiefietser in Amsterdam. ‘Bikepackers zijn jonger. Ik vind het leuke klanten. Ze zijn wat sportiever en sneller.’
Schuijt verontschuldigt zich. Natuurlijk stereotypeert hij, maar dat is voor de helderheid: ‘Een vakantiefietser neemt meer de tijd om zijn omgeving te bekijken en strijkt neer op een terras voor appeltaart en cola. Vakantiefietsers kiezen voor campings, hebben een tent bij zich en kiezen voor meer luxe. Bikepackers wildkamperen vaak. Dan hebben ze geen tent bij zich maar een bivy, een waterdichte bivakzak waar je onder slaapt. Die heb ik ook weleens geprobeerd, maar dan kruipen er zomaar mieren naar binnen. Geef mij maar een tent, Ik grap wel eens dat bikepackers viespeuken zijn. Je kunt echt heel weinig meenemen. Twee onderbroeken en twee paar sokken is al te veel. Daarom kiezen bikepackers vaak voor korte trips.’
Schuijt heeft al meer dan twintig jaar een winkel in benodigdheden voor vakantiefietsers en is zelf ook overal gefietst. Hij heeft de opkomst van het bikepacken van dichtbij meegemaakt: ‘Bikepacken is rond 2016 in de VS begonnen. Daar heb je geen gescheiden fietspaden zoals in Europa. Dat betekent dat je wel offroad moet fietsen en dan blijf je met je fietstassen aan een drager al gauw haken aan een struik of boom. Zo zijn de bikepackingtassen ontwikkeld. Die kun je aan je frame bevestigen, zodat hij nergens uitsteekt.’

Grote, hoekige fietstassen

Vakantiefietser of bikepacker? Kleine tasjes die met straps aan het frame van je gravelbike of MTB zijn bevestigd, laten zien tot welk kamp je behoort. Bikepackingtassen zijn een fenomeen op zich. Fietstassen zijn recht en hoekig, enorm en degelijk. Je hele hebben en houden past erin. Een beetje bikepacker wil van zijn leven niet gezien worden met die bulten aan de zijkant van zijn fiets. Bikepackingtassen maak je met banden vast aan je frame. Achterdragers zijn uit den boze.
Dat je liever wat lichter bepakt op stap wilt, snapt Kees Bakker alias TestKees van de Fietsersbond heel goed: ‘In de jaren tachtig ging je met een racefiets met bagagerek op pad. In de loop der tijd zijn die vakantiefietsen steeds zwaarder en degelijker geworden. Het zijn echt tanks. Eigenlijk is het onderhand meer slow biking. Mensen realiseren zich ook vaak niet dat die fietstassen veel wind vangen. Dat merk je echt direct.’
Bakker had verwacht dat bikepackingtassen daar een goed antwoord op zouden zijn, maar dat viel vies tegen. ‘De focus ligt op zo min mogelijk gewicht, maar over gebruiksgemak en luchtweerstand is niet echt nagedacht.’
Hij onderzocht een paar jaar geleden hoeveel extra luchtweerstand een fietstas veroorzaakt. ‘Zo’n stuurtas die breder is dan je bovenlichaam, vangt veel wind. Je hebt ook van die tassen die los aan de voorvork worden gebonden. Die hangen ook weer vol in de wind. Wat wel zou werken, zijn hoge tassen die niet in de breedte maar in de lengte op je achterdrager passen. Maar die tassen zie je niet bij bikepacking.’
Bakker verbaast zich ook over de straps waarmee de tassen worden vastgemaakt. ‘Een heel gepriegel. Wat is er tegen een clicksysteem? En wat heb je aan een frametas als je bidon daardoor naar een onhandige plek moet verhuizen?’
Voor verbetering vatbaar dus.

‘Mini-avontuur’

Ondertussen kun je geen tijdschrift meer openslaan of er staan tips in voor beginnende bikepackers die warm worden gemaakt voor een ‘mini-avontuur’. Ook in podcasts kom je aan je trekken. Met bijvoorbeeld de tip om als je een race- of MTB-fiets koopt op te letten dat je er een rekje aan kunt bevestigen. Heel hot is de Green Divide, een onverharde route die dwars door Nederland loopt, van Naarden-Bussum naar Zwolle over de Heuvelrug. En natuurlijk zijn er ook al winkels die gespecialiseerd zijn in bikepacking. Er is van alles voor bikepackers te koop: van bivy’s tot klemmen, brandertjes en iets fascinerends als ‘campingcrocs’, ultralight sloffen van Zpacks (68,7 gram).

Ook stichting Europafietsers ziet een verschuiving in de doelgroep. ‘Er zijn steeds minder jonge vakantiefietsers’, zegt Nies Rijnders, voorzitter van de stichting, die 4000 donateurs en 180 vrijwilligers heeft. ‘Fietsers van 35 tot 55 jaar gaan eerder bikepacken. Ze hebben een baan en soms kinderen. Ze hebben minder tijd voor langere fietsvakanties dan de meeste ouderen. Ouderen hebben vaak ook meer geld om lang op pad te gaan.’
Volgens Rijnders is het niet zo dat bikepackers voor andere routes kiezen dan vakantiefietsers of tourbikers, zoals hij ze ook noemt: ‘Weg van autowegen en door het groen: dat zijn onze routes ook. Bikepackers kiezen eerder voor onverhard, maar delen van onze routes gaan ook over onverharde paden. Dat zijn vaak stukken in Nederland, en die zijn ook geschikt voor bikepackers die vaak tochten maken van 300 tot 400 kilometer. Dat brengen we graag bij bikepackers onder de aandacht.’

Fietsen is leven

Kiki Rodenburg ging als kind al met haar ouders op fietsvakantie. ‘Fietsen is leven’ heet haar account Fietsen is leven op Instagram. Inmiddels kan ze zich ‘fietsfluencer’ noemen. In tien maanden tijd heeft ze 86.000 volgers gekregen met foto’s en dagboekfragmenten over haar fietsreizen. Haar mailbox zit tegenwoordig vol met berichten van media en fabrikanten, maar ze wil geen producten promoten, zoals dure fietskleding: ‘Ik wil juist laten zien dat je ook je oude stadsfiets kunt pakken om erop uit te trekken. Je hoeft geen speciale kleding te kopen. Laat je niet gek maken door gadgets.’
Pas kreeg ze in een radioprogramma de vraag: Wat is het verschil tussen vakantiefietsers en bikepackers?

‘Onzin’, zegt Rodenburg. ‘Bikepacking is vakantiefietsen, maar dan in een hip jasje. Bikepacken zou avontuurlijker zijn en losser, maar ik ken bikepackers die alles tot in de puntjes voorbereiden en precies weten hoeveel alles weegt. Zelf plan ik weinig. Ik bekijk per dag welke route ik neem op Komoot en bepaal later waar ik ga slapen.’
Ze is net terug van een reis naar Italië: ‘Naar Rome zag ik als een grote reis en dan kies ik voor fietstassen voor en achter zodat ik meer mee kan nemen. Dat verschilt niet zoveel van hoe we vroeger op vakantie gingen met de fiets. Ik ben wel een slechte slaper. Als ik iemand naast me hoor ademen, slaap ik niet, dus ik ga niet op slaapzalen overnachten. Verder neem ik alles zoals het komt. Ik denk ook niet in mooie en minder mooie routes. Over een industrieterrein fietsen vind ik ook interessant. Ik blijf alleen weg van grote wegen en grote steden.’
Rodenburg fietste jarenlang op de oude fiets van haar overleden moeder, maar die was echt op. Dankzij haar successen op Instagram heeft ze nu van fietsfabrikant Koga twee fietsen gekregen. ‘Een daarvan is een bikepackingfiets en ik moet zeggen dat die wel prettig licht fietst. De eerste keer ging ik ermee naar Texel. Maar er past ook echt niks in die tassen. Je bent telkens heel wat tijd kwijt met in- en uitpakken. Ik wil eigenlijk elke keer minder meenemen.’

Dure Rohloffnaaf

Dat je helemaal geen dure spullen nodig hebt, benadrukt Eric Schuijt ook. ‘Bikepackers hebben een relatief goedkope fiets, lichter. Ze volgen de beweging van het leven, zeg maar. Ik vind het jammer dat vakantiefietsen zo duur zijn geworden. Daar sluit je mensen mee uit. Vroeger had je voor 1100 euro een leuke fiets. Nu maken merken als Idworx en Santos alleen nog maar fietsen met Rohloffnaaf, wat direct al 2000 euro extra kost. Daar trek je geen jongeren mee natuurlijk. Die gaan dan eerder bikepacken. Terwijl je met een fiets met derailleur ook de wereld over kunt fietsen.’

Gasbrandertje

Maar uiteindelijk maakt het niet uit hoe je fietst: als je maar fietst.
Nies Rijnders van de Europafietsers is al lang blij dat mensen bewegen: ‘Bewegen staat in onze drukke samenleving onder druk, dus ik zeg: alle soorten fietsen is goed.’
Fietsen is fietsen, vindt ook Kiki Rodenburg: ‘Je moet kijken wat het best bij jou past.’
Eric Schuijt gaat eens per jaar fietsen met het team van De Vakantiefietser (bikepackers én vakantiefietsers), in volle harmonie. Al eten ze wel anders: ‘Terwijl bikepackende collega’s iets opwarmen met een gasbrandertje, haal ik kant en klare broodjes met kaas.’