In 50 jaar Fietsersbond hebben tienduizenden mensen acties gevoerd, afdelingsbladen gemaakt en op andere manieren bijgedragen aan onze vereniging. Op onze oproep verhalen te delen kwamen veel boeiende en ontroerende verhalen. Dit is het verhaal van Gerrit Jongkind.

‘Actie voeren loont. Er is altijd hoop’

‘Mijn vrouw (Nelleke van Klooster) en ik zijn vanaf het allereerst begin lid van de Fietsersbond, toen nog ENFB genoemd. ENFB stond voor Enige Nederlandse Fietsers Bond als ik het wel heb. Wij trokken jaren met Marli Huijer op in de Derde Wereld Winkel van de Vrije Universiteit in Amsterdam. Wij studeerden sociale geografie en Marli geneeskunde.

De foto die jullie van Marli hebben, heb ik gemaakt. Naast Marli loopt mijn huidige vrouw Nelleke (vrouw met de capuchon en das om). We demonstreerden daar tegen de inrichting van de Wibautstraat als verkeersas voor auto’s. 
We waren in de roerige jaren ‘70 heel serieus met de politiek bezig. Bijna elk weekend demonstreerden we wel. Ook voor andere zaken als kernraketten, neutronenbom, milieuvervuiling etcetera. 

‘Blij dat u rijdt, aan ons hebt u schijt’

In 1975 en enige jaren erna voerden wij militant actie om ons recht op meer verkeersruimte voor de fiets te bevechten. De drukke Rijnstraat / Van Woustraat was een levensgevaarlijke route voor fietsers. Je zat ingeklemd tussen de tramrails en auto’s die zo maar hun autoportier konden open gooien. En dan soms ook nog dubbel geparkeerd stonden. Terwijl auto’s er 50 km per uur mochten rijden. Het onrecht en de woede daarover bracht ons er toe dat we bij dubbelgeparkeerde auto’s de spiegels van de auto’s sloegen. Nadat we even daarvoor een sticker op de voorruit plakten met de tekst: “Dubbelparkeren doodt gewoon”. Of “Blij dat u rijdt, aan ons hebt u schijt”
Ook prikten we banden lek van gevaarlijk geparkeerde auto’s. En gooiden we in de zomer rotte eieren naar binnen als het portierraampje open stond.

Dat gedrag was niet zonder gevaar. Eén keer werd ik achterna gezeten door een ‘slachtoffer’ en heb ik moeten fietsen voor mijn leven. De straten rondom de Laraissestraat in en uit. Met gierende banden scheurde hij achter mij aan. Uiteindelijk kon ik een smalle straat inrijden waar eenrichtingsverkeer was en een ons tegemoet rijdende auto werd mijn redding. Ik kon erlangs en de auto die mij op de hielen zat, niet. 

We werden uitgenodigd door radio Stad, plakten affiches op muren, werden opgepakt en belandden op het politiebureau. We spoten tijdens de aanleg van A-9 op een viaduct in de Ronde Hoep polder: ‘Meer zOn, minder beton’. De ‘O’ in zOn was een cirkel met stralen zoals een zonsymbool er uit ziet.
We liepen of fietsten elke demonstratie mee om de politiek op onze kwetsbare positie te wijzen, schreven ingezonden brieven en stukjes voor blaadjes. En in de vakantie gingen we meestal met de fiets op pad.

Drie jaar geleden zijn we naar Eys in Limburg verhuisd en daar hebben we voor het eerst een auto gekocht die we van plan zijn te houden. Openbaar vervoer is hier slecht. Daarvoor, in Amsterdam alleen een auto voor de vakantieperiode genomen of een deelauto. 

We doen hier in heuvelland Limburg niet meer veel voor fietsers. We fietsen nog wel, maar nu elektrisch. En we steunen de Fietsersbond met een jaarlijkse donatie waarvoor we ons voor 5 jaar contractueel hebben vastgelegd. Dat is fiscaal aantrekkelijk, de kosten van de gift zijn dan maar een last voor plusminus 67% van het bruto bedrag.

God is een zwarte vrouw

Als laatst nog iets over het actievoeren dat we met Marli (en een tiental anderen) deden in de Derde Wereld Winkel VU (WW-VU). We ondernamen als WW-VU actie tegen de steun van Nederland tegen generaal Suharto in Indonesie en haalden daarmee het Journaal. We ondersteunden derde wereld organisaties als Novib en X min Y financieel.
We ondernamen actie tegen generaal Pinochet Chili. Demonstreren.
Tegen het Franco regime van generaal Franco in Spanje. Demonstreren.
Tegen de Apartheidspolitiek van Pik Botha in Zuid-Afrika. Demonstreren. Boycotten. Geen Outspan sinaasappelen kopen.
Tegen kernenergie. We gingen met de bus naar Kalkar in Duitsland om te protesteren. Op ons spandoek ‘Apres nous le déluge’, na ons de zondvloed.
Voor vrouwenrechten en tegen racisme. We maakten een zwarte pop die een vrouw moest voorstellen en verkondigden op de gereformeerde VU, dat God een zwarte vrouw was.

Actievoeren opent de ogen van mensen

Wat ik in deze sombere tijden van populisme, racisme en verrechtsing betoog, is dat veel zaken waarvoor en waartegen we toen streden goed zijn geëindigd of verbeterd.

Generaals hebben onder druk het veld moeten ruimen en er zijn min of meer democratische regeringen voor in de plaats gekomen. De VS hielden zich 10 jaar lang koest op het wereldtoneel na hun smadelijke nederlaag in Vietnam. De apartheid in Zuid-Afrika is afgeschaft en Nelson Mandela kwam als overwinnaar uit de strijd tevoorschijn. Vrouwenrechten zijn aanzienlijk verbeterd sinds de jaren zeventig. De kerk is een stuk progressiever geworden. De neutronenbom is er bij ons weten nooit gekomen. In Duitsland is de  ‘Atomausstieg’ een feit. Kalkar is een pretpark geworden. Het vegetarisme is alleen maar toegenomen de afgelopen decennia. En de positie van de fietsers in het verkeer, vooral in de grote steden, is aanzienlijk verbeterd ten opzichte van de voorgaande decennia.

Actievoeren opent de ogen van de mensen.’