Een maximumsnelheid van 30 km/u in de bebouwde kom kan ons land veiliger en leefbaarder maken. Dat blijkt uit onderzoek van Decisio in opdracht van de Fietsersbond dat we eerder dit jaar publiceerden. Gemeente Amsterdam heeft deze theorie werkelijkheid gemaakt. Sinds eind 2023 geldt op veel stadswegen in Amsterdam 30 km/u als norm. Er is onderzoek gedaan naar de effecten hiervan, waarvan de belangrijkste bevindingen hieronder zijn samengevat.  

Minder ongelukken

Het onderzoek van Decisio voorspelt veiligheidswinsten bij een norm van 30 km/u in de bebouwde kom: minder verkeersdoden en minder ongevallen met (ernstig) letsel. De kans op een fatale afloop voor een voetganger bij een aanrijding met 30 km/u is volgens het rapport vier tot vijf keer kleiner dan bij 50 km/u. Ook het risico op ernstig letsel daalt significant.

Amsterdam: minder ongevallen

In Amsterdam is sinds eind 2023 op veel stadswegen de snelheid verlaagd naar 30 km/u. Inmiddels is er ook onderzoek naar de effecten hiervan gedaan. Hieruit blijkt dat het aantal ongevallen op de wegen waarop de snelheid is verlaagd met 11% is gedaald ten opzichte van een jaar eerder. Vooral ongelukken waarbij kwetsbare weggebruikers zoals fietsers en voetgangers betrokken waren, namen sterk af. Ook het aantal eenzijdige ongevallen en ongevallen tussen motorvoertuigen onderling daalde. Zelfs het aantal ongevallen met trams en bussen langs de aangepaste 30 km/u-wegen daalde met 24%.

Hoewel de ernst van verwondingen bij deze ongevallen niet is vastgesteld, is het te verwachten dat de lagere gereden snelheid ook leidt tot minder ernstig letsel. De resultaten uit Amsterdam tonen dus concreet aan dat de veiligheidswinsten uit het Decisio-onderzoek geen theorie zijn, maar al binnen één jaar na invoering merkbaar zijn.

Rust op straat

Op het gebied van leefbaarheid laat het Decisio-onderzoek een afname van verkeersgeluid en een significante vermindering van emissies zien. In Amsterdam nam het verkeersgeluid op de betreffende wegen licht af, hoewel dit voor het menselijk oor nog niet merkbaar is. Wat betreft de luchtkwaliteit (NO2) en CO2-emissies, zagen de onderzoekers geen significante veranderingen. Dit kan ook liggen aan de korte evaluatieperiode.

Een positieve bijkomstigheid is de lichte toename van wandel- en sociale interacties op straat. Dit draagt bij aan een levendigere stad. Amsterdam toont hiermee aan dat de maatregel positieve effecten kan hebben voor de sociale dynamiek.

Meer fietsers

Het Decisio-onderzoek voorspelt hoe 30 km/u kan zorgen voor een “comforteffect”: een veiliger en rustiger straatbeeld maakt fietsen en lopen aantrekkelijker. Amsterdam bevestigt dit in de praktijk, met een sterke toename van het fietsverkeer. Hoewel een deel hiervan een autonome trend kan zijn, is het aannemelijk dat de lagere snelheden een rol spelen.

Onveranderde aanrijtijden voor hulpdiensten

Een veelgehoorde zorg bij snelheidsverlagingen is de impact op de aanrijtijden van nood- en hulpdiensten. Het Decisio-onderzoek noemt dit niet expliciet, maar de Amsterdamse ervaring biedt geruststelling. De aanrijtijden van brandweer en ambulance zijn onveranderd sinds de invoering van 30 km/u.

Reistijden

In Amsterdam zien we dat de impact op reistijden beperkt is. Voor de meeste buslijnen zijn de rijtijden langer, maar de vertragingen zijn minder dan verwacht. Tramreizigers ervaren zelfs minder vertraging. Het Amsterdamse autoverkeer heeft gemiddeld wat meer reistijd over de hele dag. Dit ligt in lijn met het Decisio-onderzoek. Dit kan door slimme weginrichtingsaanpassingen gereduceerd worden. In Amsterdam is hierbij overigens (nog) niet gekeken naar de doorstroming in de spits. Volgens het Decisio-onderzoek zouden automobilisten in de spits juist makkelijker door kunnen rijden bij 30km/u.

Draagvlak

In Amsterdam blijkt dat de samenleving de maatregel breed omarmt. 6 op de 10 Amsterdammers is (zeer) positief over de snelheidsverlaging. Zelfs onder autobezitters is de meerderheid positief. Verkeersveiligheid en een rustiger verkeersbeeld worden vaak genoemd als belangrijkste redenen voor deze steun.

30km/u als norm

De Fietsersbond is ervan overtuigd dat 30 km/u in de bebouwde kom essentieel is voor een veiliger, rustiger en gezonder Nederland. Het onderzoek van Decisio, in combinatie met de praktijkervaring uit Amsterdam, ondersteunt dit standpunt. In Amsterdam blijkt dat de invoering van 30 km/u als norm daadwerkelijk leidt tot minder verkeersdoden, minder ongevallen en een hogere verkeersveiligheid. Vooral voor kwetsbare weggebruikers zoals fietsers en voetgangers. Dit alles maakt de weg vrij voor een landelijke invoering.