‘Ik voel me weer vijf’

Op een driewieler leer je opnieuw fietsen

driewielles

Als fietsen niet meer gaat, ben je niet altijd tot de scootmobiel veroordeeld. Ivo Smit geeft namens de Fietsersbond driewielfietsles. ‘Had ik het maar eerder gedaan.’ Journaliste Rianne van der Molen kreeg ook les.

Loslaten. Dat is zo’n beetje het belangrijkste woord dat fietsdocent Ivo Smit tijdens de eerste driewielfietsles blijft herhalen. Als je je hele leven op een tweewieler hebt gefietst, is balans zoeken een tweede natuur geworden. Op de driewieler moet je dat gevoel als eerste loslaten. Dat is net zo moeilijk als het vinden van je balans wanneer je begint met fietsen. Tegennatuurlijk voelt het, wanneer ik de fiets heel zachtjes laat bewegen. De eerste reflex is om meteen weer te remmen, maar Ivo moedigt aan. ‘Ga maar door, fiets maar rustig tot het einde van de stoep.’ Ik aarzel, maar laat de trappers traag bewegen.

Easy Van Raam, driewielfiets
‘Ik vond het zo’n raar gevoel. Ik zat gillend op de fiets en was doodsbang dat ik zou vallen.’ Beeld:

Doodsbang
Het ziet er zo gemakkelijk uit, dus hoe ingewikkeld kan het helemaal zijn? Dat dacht Els van ’t Hof (72) uit Oosterbeek een aantal jaar geleden ook. Na een heupoperatie en een ongeluk durfde ze niet meer op haar fiets, bang om te vallen en haar mobiliteit volledig kwijt te raken. Na een verhaal van een vriend over driewielfietsen kocht ze er direct één, maar dat ging helemaal niet. ‘Ik vond het zo’n raar gevoel. Ik zat gillend op de fiets en was doodsbang dat ik zou vallen.’ De driewielfiets verdween in de schuur, om er jarenlang niet meer uit te komen.
’Ontzettend jammer’, zegt fietsdocent Ivo Smit. Hij is oud-fysiotherapeut en werkt al meer dan dertig jaar met driewielfietsen. Als fietsdocent wil hij zo veel mogelijk mensen – ouderen en andere mensen die minder goed ter been zijn – driewielfietsen laten ervaren. ‘Tegenwoordig krijgen ouderen of andere mensen met lichamelijke beperkingen vrij snel een scootmobiel voorgeschreven. Terwijl sommigen gewoon zouden kunnen blijven fietsen op een driewielfiets. Dat is zo veel gezonder.’

Vrijheid
Het kostte Ivo nog aardig wat moeite om Els te overtuigen. ‘Op een tweewieler ben je zelf de regisseur, maar bij een driewieler moet je dat gevoel uit handen geven. Dat kon ik niet’, vertelt ze. ‘Ik ben jarenlang om de fiets heen gelopen met een soort angstige spanning in mijn lijf. Maar fietsen staat voor mij toch voor vrijheid. Dat verlangen heb ik lange tijd verwaarloosd. Dus toen Ivo er vaker over begon, raakte ik enthousiast. Ook omdat je op een driewielfiets niet constant op en af hoeft te stappen.’Maar helemaal overtuigd is ze voor de les nog niet. ‘Het kan ook dat het gewoon niet lukt hoor. Ik weet niet of ik ooit echte fietstochten ga maken. Eerst maar eens die eerste les meemaken.’

les driewielfiets, easy van raam, fietsschool
Hij gooit een balletje naar de leerling op de driewielfiets. Vaak expres een beetje scheef, zodat je alle kanten op moet reiken. ‘Je moet weten dat de fiets jou de garantie geeft dat hij niet omvalt’ Beeld:

Baloefening
Volgens Ivo hebben talenten ongeveer drie tot vijf lessen nodig. Maar hij voegt eraan toe: ‘De echt hopeloze gevallen leren het nooit.’ Het moeilijkste is volgens hem om dat tweewielgevoel af te leren. Dat merk ik ook als Ivo mij een proefles geeft. Automatisch wil je zelf de balans opzoeken. Om te vertrouwen op de stabiliteit van de fiets zelf, doet Ivo voor iedere les een oefening. Hij gooit een balletje naar de leerling op de driewielfiets. Vaak expres een beetje scheef, zodat je alle kanten op moet reiken. ‘Je moet weten dat de fiets jou de garantie geeft dat hij niet omvalt’, zegt Ivo daarover. Tegelijkertijd ben je even met wat anders bezig en ontspant je lijf.
Ook Els mag na het spelletje de rem eraf halen (en tegelijk met de andere hand de handrem indrukken), zodat ze daarna langzaam vooruit gaat. ‘Wat maakt nu dat dit zo eng is?’ vraagt ze, terwijl ze zachtjes voortbeweegt. Ivo reageert: ‘Het lijkt alsof je fiets ervandoor gaat zonder dat jij de controle hebt. Dat gevoel moet je loslaten.’ Stukje bij beetje gaat ze vooruit, de oprit af. Voor de weg houden ze stil, het maken van een bocht is immers niet gemakkelijk.

Wat kost een driewielfiets?
Simpele driewielfietsen heb je nieuw vanaf ongeveer 500 euro, tweedehands vanaf 250 euro. Wie graag wat extra’s wil, zoals trapondersteuning, is gauw meer geld kwijt. Dat kan oplopen tot duizenden euro’s. Bij sommige gemeenten kan een vergoeding aangevraagd worden voor een driewieler.

driewielles met Ivo Smit, Easy Van Raam
Beeld:

Tempo maken
Het gaat Ivo niet alleen om de techniek. ‘Ik let ook op hun positie in het verkeer. Of ze dat goed in kunnen schatten en of ze voorrang durven nemen. Mensen met balansproblemen fietsen vaak langzamer, uit angst om te vallen. Terwijl het veel veiliger is om een beetje tempo te maken. Ook de verkeersregels komen vaak nog even voorbij.’
Ivo heeft inmiddels al heel wat lichamelijk beperkte mensen (terug) op de fiets geholpen. ‘Ik hoor vaak: had ik dat maar eerder gedaan. Het geeft me zo veel vrijheid.’ Hij vindt het jammer dat driewielfietsen een wat onbekend fenomeen zijn. Daarom geeft hij samen met een paar anderen vanuit de Fietsersbond overal in het land proeflessen en informatiemiddagen om mensen – vooral ouderen – kennis te laten maken met driewielers.

 

Easy Van Raam, driewielles
‘Kijk nou, zie je dat? Ik kom gewoon vooruit!’ Ze straalt van oor tot oor . Beeld:

Na de wat bibberende start is Els onder begeleiding van Ivo fietsend op de straat terecht gekomen. Terwijl ze langzaam de stoep afrijdt, kan ze opeens dat ‘tweewielergevoel’ uitzetten. Langzaam maar soepel maakt ze de bocht. En op de weg aangekomen gaat ze er bijna te snel vandoor. ‘Kijk nou, zie je dat? Ik kom gewoon vooruit!’ Ze straalt van oor tot oor en slikt dan even. ‘Ik moet er bijna van huilen Ivo, weet je dat? Het is net alsof ik weer vijf ben.’ Nog wat voorzichtig neemt ze de bochten, maar de rechte stukken gaan na even oefenen al heel goed. ‘Hoe leuk is dit, Ivo?’ lacht ze als ze weer veilig is afgestapt. ‘Je hebt talent Els, dat worden drie tot vijf lessen!’ Els glundert. Die fietstochten gaan er vast komen.

 

Driewielertips

  • Zet de fiets altijd eerst op de parkeerrem, zodat hij niet voor- of achteruit kan. Laat het stuur en het zadel goed afstellen.
  • Til je voet naar de andere kant zodat je voeten aan weerskanten van de fiets staan. Zet je sterkste been op het laagste pedaal en neem plaats op het zadel.
  • Blijf rechtop zitten, dus ga niet mee hangen.
  • Hou de voeten steeds op de pedalen, ook als je remt/stilstaat.
  • Rij zo haaks mogelijk stoepranden op en af. Nooit schuin!
Rianne van der Molen

Rianne van der Molen

Freelance Journalist

Reacties

  1. nena-2 says:

    heb in revalidatie kennisgemaakt met driewieler, rijd nu op vakantieadres op een gehuurd exemplaar. Gaat best aardig, ben in Drenthe met mooie geasfalteerde fietspaden. Ben alleen heel angstig voor schuine kanten van 'bolle' weggetjes, en voor goten langs de stoeprand. Zie nergens tips over hoe je moet rijden op schuin wegdek. Ik ben erg bang om om te vallen: mankeer iets aan m'n botten en heb gebroken heup gehad. Ben daardoor ook bang om van fietspad af te sukkelen, wat jammer is, want (al zeg ik het zelf :wink: ik stuur behoorlijk stabiel. Dus praktisch: hoe rijd je 'schuin'. En: hoe kom ik van die angst af!

  2. Dat is een algemeen nadeel van een rechtop driewieler. Je zult toch moeten leren om je lichaam rechtop ontspannen te houden. Omvallen doe je niet zo snel dus gewoon proberen zo ontspannen mogelijk te rijden. Met een zit- of ligdriewieler heb je veel minder last van het schuin rijden omdat ook je rug ondersteunt wordt en je zwaartepunt lager zit. Dus probeer ook eens zo'n fiets. En je kunt eventueel les nemen.

  3. markn says:

    Ik fietste van de week naast een oudere heer met een electrische Van Raam driewieler die dezelfde angst had om om te vallen op bollopende polderwegen. 'Daarom rij ik maar gewoon een stukje van de kant,' antwoordde hij enigszins verontschuldigend op mijn vraag hoe hij dat dan oploste. Later, toen ik met mijn eigen Flevotrike driewiel-ligfiets verder was gereden, realiseerde ik me dat dit ook het enige juiste antwoord was. Hoewel ik daar bij mijn fiets met knikbesturing geen last van heb, moest ik wel denken aan de woorden van mijn motorinstructeur decennia geleden. Die legde me uit dat ik niet als een fietser aan de kant moest rijden maar juist dezelfde ruimte te pakken als een auto. Bijna iedere motorrijder kent die les wel en ik denk dat je dezelfde regel moet toepassen op een driewieler. Dus vooral niet als een tweewieler zo ver mogelijk naar de kant maar de ruimte van de weg opeisen. Dat zal best wat gemopper en gezucht van automobilisten opleveren maar daar moet je je niets van aantrekken.

  4. Beste markn.
    U maakt een kleine vergelijkingsfout. Plaats op de weg is niet vergelijkbaar van die van de motorfiets. Die heeft de zelfde snelheid als het overige, gemotoriseerde, verkeer. Zijn plek is die waar de linker wielen van auto's rijden.
    De drielwieler hoeft niet uiterst rechts (moet wel van de wet, net zoals àl het overige verkeer) te rijden maar zo'n 50 cm. van de wegrand af. Met z'n breedte mee gerekend heeft hij dan wel een duidelijke plek op de weg. Hopelijk hebben de lage driewielers een signalerings teken op een hoog punt zodat dat bóven de auto's ut steekt.
    Helaas lopen de meeste wegen iets bol maar dat is dan maar zo.

  5. markn says:

    Juridisch zal je ongetwijfeld gelijk hebben maar als je die 50 cm aanhoudt op het rechterdeel van een driewieler dan kom je op de meeste lokale polderwegen dus aardig op die plek uit. Dat de snelheid niet gelijk is, is in dit geval misschien ook niet zo relevant op dit soort wegen. Een deel van het overige verkeer zoals 45-km auto's, tractors, kinderen en fietsers is op lokale 50- en 80-km wegen nu eenmaal gemengd.

    De vraag is dus vooral of een oudere fietser met driewieler zich op een voor hem of haar veilige manier in het verkeer mag begeven. Overigens zie ik in deze gevallen veel vaker gevaarlijke situaties bij stellen die naast elkaar op een gewone of elektrische tweewieler zitten. Zij nemen qua breedte meer ruimte en lopen meer risico's omdat de sturen in elkaar kunnen raken. Zelfs als ze bij het achterop komen van een auto achter elkaar gaan rijden, zal de auto moeten remmen.

Reageer ook op ons forum

Deelnemers

Samen fietsen we beter!

Word lid