Sportief dagelijks fietsen in Rotterdam

Op weg naar 18 miljoen gezonde en gelukkige fietsers

Tot 2030 werden Nederlanders steeds zwaarder. Gelukkig is er de fiets. De fiets is er niet alleen voor vervoer en geluk, maar ook voor de gezond­heid. Er is een overduidelijk verband tussen het fietsgebruik en de mate van overgewicht. Zodra mensen meer gaan bewegen, voelen ze zich op korte termijn gelukkiger en gezonder.

Fietsen op Terschelling
Beeld-auteur: Corné Sparidaens

Voor oudere fietsers is het belangrijk zo lang mogelijk veilig te kunnen blijven fietsen. Rustige, veilige en vergevingsgezinde routes dragen daaraan bij. In 2040 is de trend naar zwaarder en ongezonder gekeerd. De mogelijkheden om veilig te bewegen – lopend, spelend en op de fiets – zijn leidend geworden bij de inrichting van buurten en wijken. Dat heeft zijn effect gehad. Stedenbouwers uit de hele wereld komen naar Nederland om te zien hoe een gezonde fietsvriendelijke wijk eruitziet. Landschapsarchitecten van heinde en ver vergapen zich aan de fietsmogelijkheden in het landelijk gebied. Een gezonde omgeving nodigt jong en oud uit om te bewegen.

Scholen, nieuwe en bestaande, zijn anno 2040 gelegen in een autovrije en beweegvriendelijke omgeving. De wijk of het dorp is zo opgezet dat alle kinderen vanaf acht jaar alleen, of eerder al met hun ouders, naar school kunnen lopen of fietsen. Auto’s worden geparkeerd op afstand van scholen en woningen. In wijken is er altijd ook nog een ouderwetse fietsenmaker, de hoeksteen van de fietscultuur.

Werkgevers stimuleren hun werknemers om op de fiets naar het werk te gaan, omdat ze graag gezonde en vitale mensen in hun bedrijf zien. Bedrijven hebben comfortabele fietsparkeervoorzieningen op een centrale, goed bereikbare plek. De parkeerplekken voor auto’s bevinden zich aan de achterkant. Binnen zijn voldoende douches en kleedruimtes en laad- mogelijkheden voor e-bikes. Alle fietsroutes naar de bedrijven toe zijn veilig, prettig en aantrekkelijk. Via een bedrijfslidmaatschap zijn de werknemers lid van de Fietsersbond.

Ook in gebieden die van oudsher minder fietsvriendelijk zijn, zoals bedrijventerreinen en havens, komen (ontvlochten) routes waar je aantrekkelijk en veilig kunt fietsen met aandacht voor schone lucht en groen en zonder hinder van geluid, stank en sterke wind. Wie een snorfiets wil zien, moet hiervoor naar het museum voor moderne geschiedenis. Na jaren in het depot te hebben gestaan, is hij gerestaureerd voor de tentoonstelling over oude mobiliteit. De elektrische brommer rijdt hier en daar nog wel rond, al is deze in aantal ruimschoots overvleugeld door de nieuwe fietsachtigen. Het feit dat je op een elektrische brommer of snorfiets niet beweegt, heeft het voertuig in de jaren dertig de das om gedaan. Er komen wel steeds meer andere voertuigen op de weg. Uitgangspunt is dat je zo mogelijk zelf moet bewegen en dat de voertuigen qua snelheid en maatvoering bij het fietspad passen.

Swapfiets
Beeld-auteur: Corné Sparidaens

Fietsen worden verkocht via internet. Klanten vragen meestal eerst advies voordat ze de bestelling doen. Of ze bezoeken een speciaal testcentrum. Met een 3D-bril zit je op een virtuele fiets. Deze bestaat uit een frame, stuur, zadel en cranks met pedalen. Alle onderdelen kunnen worden ingesteld. Je kunt kiezen voor bestaande onderdelen of een 3D-print. Voor de goedkopere fietsen bestaan nog steeds tweedehandswinkels. Oude materialen worden door deze winkels veelvuldig hergebruikt. De verkoop van nieuwe fietsen in het goedkope segment is afgenomen door de opkomst van de Swapfiets in de jaren 10. Daarna zijn er ook meer leasevarianten gekomen. Ze hebben verschillende serviceniveaus, van blik tot platina. Stadsbarrels zijn uit de gratie geraakt. Je kunt gerust een goede fiets kopen, want fietsendiefstal komt nauwelijks nog voor.

Voor het onderhoud van je fiets neem je een servicecontract af. Je kunt ook per reparatie betalen. Fietsenmakers repareren ook aan huis. Dan komen ze langs met hun elektrische bakfiets. Aanvankelijk leek deze te klein om busjes te vervangen, maar dankzij het uitklapmechanisme van Peter Goedeman kun je tegenwoordig in een bakfiets prima reparaties uitvoeren. Er is ruimte genoeg om de elektrische bakfiets te stallen en uit te klappen. Vroeger werd de meeste parkeerruimte nog ingenomen door auto’s.

De Fietsersbond biedt samen met andere organisaties en voor specifieke doelgroepen allerlei fietsactiviteiten aan die de gezondheid bevorderen. Maatregelen om het fietsen veiliger te maken zijn daarbij noodzakelijk, maar mogen het fietsen niet onaantrekkelijk maken. De Fietsersbond richt zich met zijn acties uitdrukkelijk op alle inwoners van Nederland met rolmodellen die een brede groep aanspreken. Iedereen is deel van het fietsgeluk. Er is geen kind in Nederland dat geen fiets heeft en geen kind dat niet goed en veilig kan fietsen. Dankzij de Fietsersbond schrijven huisartsen ‘fietsen op recept’ uit in plaats van medicijnen. Dat blijkt vaak heilzamer te zijn dan pillen slikken.

Gezondheid

3 generaties van Van Dijk op de fiets
Drie generaties op de fiets Beeld-auteur: Corné Sparidaens

Fietsen is gezond. Het is een eenvoudige manier van structurele, matig intensieve beweging die goed vol te houden is voor jong en oud. Wie overstapt van de auto op de fiets verlengt zijn levensverwachting met 3 tot 14 maanden. De mogelijke verlaging van de levensverwachting door meer blootstelling aan luchtverontreiniging (0,8 tot 40 dagen) en verkeersonveiligheid (5 tot 9 dagen) valt daarbij in het niet.

Voor mensen met een hogere leeftijd en een hoger gewicht wordt fietsen minstens zo aantrekkelijk en bereikbaar als intensief wandelen. ‘Ik verloor kilo’s vet, tot ik iets te weinig spek overhield, het gauw koud kreeg en mijn ribben kon tellen. Niet overdrijven, heb ik geleerd,’ schrijft Arno Haijtema in de Volkskrant. De opgave is dan wel om juist die groepen op de fiets te krijgen die dit het hardst nodig hebben. Hoe krijg je de spreekwoordelijke 60-plusser met overgewicht uit de auto of van de scooter? En hoe zorgen we ervoor dat fietsen ook voor ouderen veilig blijft, zodat ze niet afhaken of gewond raken?

Nederlandse kinderen behoren tot de gelukkigste ter wereld. De fiets geeft kinderen op redelijk jonge leeftijd al de autonomie die ze in veel andere landen missen. Deze autonomie maakt gelukkig: ‘Met anderen kunnen fietsen, het stuur in eigen hand, waar je maar wilt gaan. Dat is gelukmakend!’, schrijft geluksprofessor Leo Bormans.

Het realiseren van fietsgeluk vraagt wel om een tegengeluid en tegenbeweging tegen de toenemende angstcultuur in onze maatschappij. Sommige kinderen mogen niet op de fiets naar school omdat hun ouders het te gevaarlijk vinden. Kinderen gaan op steeds latere leeftijd voor het eerst alleen naar school of misschien helemaal niet meer. Deze sentimenten spelen in (middelgrote) steden, maar ook in dorpen. Dit kan zorgen voor een verandering in de cultuur van Nederland. Daarnaast voeden discussies als ‘wel of geen helm dragen’ het onveilige gevoel. Op het moment dat je het over ‘angst’ gaat hebben, wordt iedereen angstig.

visiecover

Fietsvisie 2040

De nieuwe toekomstvisie van de Fietsersbond. Lees meer