Fietsersblog

Oceans of bicycles

Een zee aan fietsen

De schrijver van De kleine prins had het goed begrepen.  Vorige eeuw schreef hij: ‘Wanneer je mensen wilt leren om een schip te bouwen, moet je mensen vooral leren verlangen naar de enorme, eindeloze oceaan’. Ik moet deze dagen veel aan deze woorden van Antoine de Saint-Exúpery denken.

De Fietsersbond is betrokken bij de klimaattafel Mobiliteit. Aan deze tafel is, ondanks de nogal pessimistische columns die hierover verschijnen, een belangrijk thema de implementatie van onze plannen. Dat is, historisch gezien, een vrij uniek probleem. De meeste transities vinden namelijk plaats zonder groot vooropgezet plan. Neem het internet. Ik was een van de eerste studenten met een Personal Computer thuis. Dat was vooral dankzij mijn vader, een ICT-nerd pur sang. Voor mij was en is de computer vooral een veredelde typemachine. Maar ondertussen is het wel een typemachine waarmee ik videobel met mijn nichtje in de VS. Een typemachine waarmee ik films maak en waar ik mijn boodschappen mee doe. Wie had dat kunnen denken toen ik begin jaren negentig voor het eerst het internet opging en minutenlang wachtte op één A4’tje, nogal lelijk vormgegeven tekst?

Ander goed voorbeeld: de auto. Toen de auto was uitgevonden werd (in ieder geval de eerste decennia) ook geen masterplan opgesteld. Desondanks heeft de auto vanaf het prille begin ons leven enorm beïnvloed. Van de afstanden die we reizen, tot de kans dat we onze die reis overleven, van het ontwerp van de straat tot de lucht die we inademen: in de 21ste eeuw heeft vrijwel alles en iedereen, altijd en overal met de auto te maken.

Bijvangst

Het interessante aan dit soort maatschappelijke verandering is, dat onvoorspelde bijvangst achteraf vaak de hoofdmoot van een transitie blijkt te zijn. Neem ontwikkeling van de fiets in de afgelopen decennia. Een jaar of tien geleden deed de elektrificatie van de fiets zich voor het eerst gelden. De e-bike bleek een aantrekkelijk alternatief voor met name oudere fietsers. Die hadden veel geld te besteden en wilden graag blijven fietsen maar liepen daarbij tegen hun fysieke beperkingen aan. De elektrische fiets bleek de oplossing voor velen.

Deze fiets was echter, zo bleek later, ook zeer geschikt om de economische prestaties van het openbaar vervoer te verbeteren, om parkeerproblemen van werkgevers op te lossen en vooral ook om het bedrijfsmodel van de fietsindustrie positief op zijn kop te zetten. En zo is het dat, na pak hem beet 10 jaar, er al bijna 2 miljoen elektrische fietsen rondrijden. Zet dat voor de grap eens af tegen de ongeveer 130.000 elektrische auto’s die er in april 2018 rondrijden. Begrijp me niet verkeerd, ook elektrisch autorijden is belangrijk voor verduurzaming van de mobiliteit. Maar zou het mogelijk zijn dat de rijksoverheid ook eens strategisch gaat investeren in de fiets, zoals ze dat met de auto en het OV ook doet? De moderne fiets geeft er alle aanleiding toe. Wat zou er kunnen gebeuren als fietsen met miljarden (fiscaal) gestimuleerd wordt, zoals dat nu al met elektrisch rijden is gebeurd?

Grote effecten

Bron: youtu.be

Zoals dit filmpje laat zien, woont meer dan 60% van de werknemers op fietsafstand van zijn werk. Met relatief kleine investeringen zijn grote effecten te bereiken. Effecten in de categorie bijvangst met transitiewaarde. Mensen die slechts zo’n 30 km per week fietsen kunnen hun gezondheid al aanzienlijk verbeteren. 52% minder kans op overlijden door hartfalen, 41% minder kans op verschillende soorten kanker (zie ook dit rapport). Nu we van elke euro belastinggeld 27 cent in het gezondheidsdomein uitgeven, zou het geen gekke gedachte kunnen zijn dat het ministerie van IenW met structureel en strategisch fietsbeleid gaat bijdragen aan het gezonder maken van Nederland, en zo voor 1 euro 3 doelen dient: een betere (stedelijke) bereikbaarheid, een aanzienlijk gezondere gemeenschap en meteen ook minder klimaatuitstoot.

Oceaan

Maar een dergelijke groei van fietsen leidt ook tot problemen. ‘Kijk maar naar overvolle fietspaden en stallingen’, zal u wellicht zeggen. Mijn Britse collega Kevin Mayne had daar enkele jaren geleden iets moois over te zeggen. In plaats van duizenden rommelige geparkeerde fietsen, zag hij een ‘Ocean of bicycles’. Een oceaan waar elk respectabel en innovatief land trots op kon zijn. Die oceaan aan fietsen stond namelijk symbool voor een innovatieve, gezonde, schone en mobiele samenleving.

Dus vraag ik me deze dagen af: zou een oceaan van fietsen nu niet die oceaan van Antoine de Saint-Exúpery kunnen zijn? De oceaan waarmee we onze samenleving naar een duurzame en gezonde toekomst kunnen doen verlangen?

Deze tekst werd in iets gewijzigde vorm eerder gepubliceerd op het intranet van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Categorieën

Saskia Kluit

Saskia Kluit

Directeur

Saskia Kluit (1973) werkt sinds 2009 bij de Fietsersbond. Eerst als Teamhoofd Communicatie, vervolgens als adjunct-directeur en sinds 2015 als directeur. Saskia is getrouwd, heeft twee zoons en woont in Utrecht.