Fietsen is veiliger geworden

Zijn fietspaden klaar voor vergrijzing?

overstekende-fietser

Het risico op een dodelijk fietsongeval is gedaald, heeft het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KIM) becijferd. ‘Fietsen was al veilig in Nederland en nu blijkt het per afgelegde kilometer nog veiliger.’

Komen deze cijfers over fietsongelukken als een verrassing?

Jaap Kamminga, verkeersveiligheidsexpert van de Fietsersbond: ‘De cijfers over het aantal omgekomen fietsers kenden we al en we wisten al dat het fietsgebruik toenam. Maar wat het KIM heeft gedaan, is aangeven wat het risico is. Het aantal doden is afgezet tegen de afgelegde fietskilometers. En dan zie je dat het risico per kilometer is gedaald. We zien nu dat de veiligheid juist is toegenomen. Fietsen was al veilig in Nederland en nu blijkt het per afgelegde kilometer nog veiliger.’

Waardoor is het fietsen veiliger geworden?

‘Blijvende aandacht voor verkeersveiligheid werpt zijn vruchten af. Bijvoorbeeld fietspaaltjes weghalen, bredere fietspaden en fietslessen voor ouderen. Dat helpt enorm. En zeker in Nederland zien we het effect van wat in de wetenschap safety in numbers wordt genoemd. Dat houdt in dat hoe meer fietsers er zijn hoe veiliger het wordt voor de individuele fietser. Over hoe dat effect precies ontstaat, bestaan twee theorieën. De eerste is dat door de aanleg van veilige fietsvoorzieningen er steeds meer mensen gaan fietsen. Daardoor daalt het risico voor het individu. De andere theorie is dat als er veel fietsers zijn er ook veel automobilisten zijn die ook fietsen. Dan weten de automobilisten uit eigen ervaring hoe fietsers zich gedragen. Ze houden dan meer rekening met fietsers.’

Het aantal dodelijke ongevallen onder fietsers blijft ruwweg gelijk, maar er is wel een verschuiving. Het aandeel 60-plussers neemt toe. Wat is er aan de hand?

Jaap Kamminga
‘Het is veiliger voor 60-plussers geworden. En door al dat gefiets, blijven ze langer gezond.’’, zegt Jaap Kammminga, verkeersveiligheidsexpert van de Fietsersbond. Beeld-auteur: Fleur Wiersma

‘Voor een belangrijk deel is het een demografische kwestie. Nederland vergrijst. Het aandeel 60-plussers neemt toe. Er zijn nu meer 60-plussers dan 10 jaar geleden. Daarnaast is er een flink groei van het fietsgebruik, ook bij de 60-plusser. De senioren van nu zijn fitter en blijven langer fietsen. Ze willen actief blijven. Er zijn dus meer 60-plussers en ze fietsen meer dan vroeger. Het goede nieuws is, is dat ook voor deze groep het overlijdensrisico is gedaald. Het is veiliger voor ze geworden. En door al dat gefiets, blijven ze langer gezond.’

Het risico op een dodelijk ongeval is kleiner geworden. Hoe kunnen we het aantal slachtoffers onder fietsers verder laten dalen?

‘We moeten niet op onze lauweren rusten. Er kan nog veel meer gedaan worden, vooral aan de infrastructuur. Bij dodelijke fietsongevallen is vaak een auto betrokken (85 %, red.). Je moet daarom auto- en fietsverkeer scheiden waar dat kan. Want veel ongevallen zijn op plekken waar fietsers auto’s tegenkomen. Maar bij kruispunten kom je toch weer auto’s tegen. Er is daar maatwerk nodig. Maar een basisregel waar je aan vast kunt houden, is het verlagen van de snelheid naar 30. Dan zijn er minder ongelukken en de ongelukken zijn minder ernstig. De Fietsersbond pleit daarom voor een maximum snelheid van 30 binnen de bebouwde kom.’

Is onze fietsinfrastructuur klaar voor de vergrijzing?

‘Zeker niet. De fietspaden moeten veel breder. Dan is er ruimte om een stuurfout te maken zonder dat die wordt afgestraft met een valpartij. De fietspaaltjes moeten weg. En de tweerichtingsfietspaden moeten echt breder. Nu zijn ze vaak zo smal dat het gemakkelijk kan leiden tot frontale botsingen. Je moet de fietsinfastructuur zo inrichten dat je je kind van 8 en je oma van 80 met een gerust hart laat fietsen. Als het voor hen veilig is, is het voor iedereen veilig. Zover is het nog lang niet. Al zie je wel dat gemeenten zich er nu bewust van zijn dat ze de fietsinfrastructuur moet aanpakken om de veiligheid van oude en jonge fietsers te vergroten. Nu komt de spannende fase: de gemeenten moeten het gaan uitvoeren. Ze staan voor lastige keuzes. In steden moet je misschien op sommige wegen de auto geheel uitbannen en ruimte exclusief aan fietsers en voetgangers de ruimte geven. En andere wegen maak je dan vrij voor de auto’s.’

Wat staat er in het rapport Mobiliteitsbeeld 2017?

  • Het verkeer is veiliger geworden. Het laatste decennium(2005-2016) daalde het aantal verkeersslachtoffers met bijna een kwart, van 817 in 2005 naar 629 in 2016.
  • Het aantal verkeersdoden onder fietsers is de laatste drie jaar stabiel. Het aantal omgekomen fietsers nam in het laatste decennium weliswaar toe (+4 procent). Maar het fietsgebruik steeg veel sneller (+12 procent). Per afgelegde kilometer daalde het risico dus.
  • Voor auto-inzittenden is het risico nog sneller gedaald. Het aantal doden daalde met 35 procent, terwijl het aantal afgelegde kilometers met 0,7 procent groeide.
  • Uit de cijfers van KIM blijkt dat in de periode 2005-2016 het aantal omgekomen fietsers onder de 60 is gedaald van 85 naar 54 per jaar. Het aantal omgekomen 60-plussers is gestegen: van 96 naar 135 per jaar. Dat komt door de toename van het aantal 60-plussers en deze groep is ook nog eens veel meer gaan fietsen. Per saldo daalde het overlijdensrisico voor 60-plussers: het aantal doden per fietskilometer.
  • Van de omgekomen fietsers in de periode 2013-2015 reed 13 procent op een e-bike. Maar het aandeel van de e-bike in de totaal afgelegde fietskilometers is in die periode 16 procent. Het is dus niet zo dat e-bikers een groter risico lopen.

Bron: KIM

Categorieën